Boek 8 Artikel 982 (8:982 BW)

Bij personenvervoer over binnenwateren gelden strenge aansprakelijkheidsregels voor letsel en bagageschade. Artikel 8:982 BW zet daar twee uitzonderingen tegenover: fouten bij het navigeren, en het afwijken van de koers. Beide gelden uitdrukkelijk niet voor de kernbepalingen over dood, letsel en bagage.

De navigatiefout

De vervoerder is niet aansprakelijk voor schade die is ontstaan door een handeling, onachtzaamheid of nalatigheid bij de navigatie van het schip. Dat geldt voor de kapitein of schipper, voor andere bemanningsleden, voor de loods en voor de ondergeschikten van de vervoerder. Het gaat dus om een brede kring, maar om een smal soort fout: alleen bij het varen zelf.

Die begrenzing is belangrijk. Een verkeerde manoeuvre in een sluis is navigatie; een losliggende traploper of een vergeten reddingsvest is dat niet. Fouten in de zorg voor het schip en voor de mensen aan boord vallen buiten deze uitsluiting en blijven gewoon voor rekening van de vervoerder.

• de uitsluiting geldt niet voor dood en letsel van de reiziger
• zij geldt evenmin voor verlies of beschadiging van bagage

- zij ziet uitsluitend op fouten bij het navigeren

Afwijken van de koers

Het tweede lid beschermt de vervoerder die van zijn route afwijkt. Elke afwijking om mensenlevens of goederen te redden of om dat te proberen, en elke redelijke afwijking, geldt niet als schending van de vervoerovereenkomst. De vervoerder is ook niet aansprakelijk voor verlies of schade die daardoor ontstaat.

Dat is een noodzakelijke regel. Een schipper die iemand uit het water haalt, mag daarvoor niet worden afgestraft met een claim van reizigers die later aankomen. Naast de reddingssituatie noemt de wet ook de redelijke afwijking, bijvoorbeeld bij stremming, hoogwater of een verbod op een traject.

Het scharnier: behoudens de kernbepalingen

Beide leden beginnen met een voorbehoud voor de artikelen 8:974 tot en met 8:977 BW. Dat is de sleutel tot dit artikel. De uitsluitingen werken dus niet tegen een reiziger die letsel oploopt of van wie de bagage verloren gaat. Zij hebben vooral betekenis voor andere schade, zoals vertragingsschade of gevolgschade van een gewijzigde route.

In de praktijk

Een veerdienst wijkt uit om een drenkeling op te pikken en komt daardoor uren te laat aan. Passagiers die daardoor een aansluiting missen, kunnen de rederij daarvoor niet aanspreken. Loopt het schip echter door een stuurfout tegen een remmingwerk en raakt een passagier gewond, dan helpt de navigatie-uitsluiting de rederij niet: voor letsel geldt de gewone, strenge regeling. Voor reizigers is dat het belangrijkste om te onthouden.