Boek 8 Artikel 973 (8:973 BW)

Wie een schip ter beschikking krijgt om mensen te laten vervoeren, lijkt op het eerste gezicht iets te huren. Toch is dat juridisch niet zo, en artikel 8:973 BW zegt dat met zoveel woorden: de wetsbepalingen over huur, bewaarneming en bruikleen zijn hier niet van toepassing. Alleen bij rompbevrachting ligt dat anders.

Waarom bevrachting geen huur is

Bij bevrachting anders dan rompbevrachting blijft de vervrachter de exploitatie voeren. Hij levert het schip met bemanning, hij vaart, hij zorgt voor onderhoud en veiligheid. De bevrachter krijgt geen zeggenschap over het schip als zaak, maar recht op een vervoersprestatie. Dat is wezenlijk iets anders dan het gebruik van een zaak dat bij huur centraal staat.

Zou het huurrecht wel gelden, dan zouden regels over gebrekenregelingen, onderhoud en beëindiging gaan botsen met de eigen regeling van dit boek. De wetgever heeft die samenloop willen uitsluiten om te voorkomen dat er twee stelsels naast elkaar op dezelfde afspraak worden losgelaten.

• bevrachting geeft recht op vervoer, niet op het gebruik van een zaak
• de vervrachter houdt het schip en de bemanning in eigen hand

- de regels van dit boek gelden in plaats van het algemene overeenkomstenrecht voor huur

De uitzondering voor rompbevrachting

Bij rompbevrachting wordt het schip kaal ter beschikking gesteld: zonder bemanning en zonder exploitatie door de vervrachter. De bevrachter wordt dan feitelijk degene die het schip in bedrijf heeft. Voor die figuur maakt het artikel een uitzondering, zodat de algemene regels wel een rol kunnen spelen. Dat sluit aan bij de werkelijkheid: rompbevrachting lijkt in economisch opzicht sterk op huur.

Ook bewaarneming en bruikleen vallen af

De uitsluiting betreft niet alleen huur. Ook de regels over bewaarneming en bruikleen blijven buiten toepassing. Alle drie zien zij op het schip dat ten vervoer ter beschikking wordt gesteld, dus op de verhouding tussen vervrachter en bevrachter, en niet op de bagage of lading die de vervoerder onderweg onder zich krijgt; daarvoor geeft deze afdeling een eigen regeling, waarin bewaargeving van kostbaarheden juist uitdrukkelijk mogelijk blijft. Zo geldt voor de bevrachting één samenhangend stelsel van aansprakelijkheid en termijnen.

In de praktijk

Een organisator huurt een schip met bemanning voor een vaartocht en spreekt over huur. Voor de juridische beoordeling doet die woordkeus er niet toe: geldt de bemanning en de exploitatie bij de rederij, dan is het bevrachting en gelden de vervoersregels van dit boek. Neemt hij daarentegen een kaal schip over en vaart hij zelf met eigen mensen, dan is er sprake van rompbevrachting en kan het algemene recht wel meespelen. Wie een contract opstelt, beschrijft daarom nauwkeurig wie de bemanning levert en wie het schip in bedrijf heeft.