Boek 8 Artikel 218 (8:218 BW)

Het algemene vermogensrecht kent voorrechten voor wie kosten maakt tot behoud van een zaak en voor wie werk aan een zaak heeft verricht. Dit artikel bepaalt welke plaats die voorrechten innemen wanneer het om een zeeschip gaat: zij komen na de vorderingen die in artikel 8:217 BW zijn genoemd.

Aansluiting bij Boek 3

De bepaling verwijst naar de voorrechten uit Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek wegens kosten tot behoud van een goed en wegens aanneming van werk. Die blijven bestaan, maar krijgen hier een plaats in de scheepsrangorde. Zij gelden alleen voor zover de vordering niet al op grond van een ander artikel van deze titel bevoorrecht is; dubbeltelling wordt zo voorkomen.

• Kosten die zijn gemaakt tot behoud van het schip.

- Vorderingen uit aanneming van werk aan het schip.

Waarom achteraan in deze reeks

Wie werk aan een schip verricht, weet met wie hij zaken doet en kan zijn voorwaarden bepalen. Een werf kan betaling in termijnen vragen, een aanbetaling bedingen of het werk faseren. Die mogelijkheid heeft de bemanning niet en heeft een hulpverlener bij een schip in nood evenmin. De rangorde weerspiegelt dat verschil.

Verhouding tot het retentierecht

Naast dit voorrecht kan een werf het schip terughouden zolang zij niet is betaald; die bevoegdheid blijft ook bij een zeeschip bestaan en wordt in de praktijk als drukmiddel gebruikt. Wat de wet haar onthoudt, is de voorrang die bij terughouden hoort: artikel 8:210a BW verklaart artikel 3:292 BW, dat de retentor voor laat gaan boven degenen tegen wie hij zijn recht kan inroepen, op zeeschepen niet van toepassing, en doet hetzelfde met enkele bepalingen uit de Faillissementswet over zijn positie. Wordt de opbrengst verdeeld, dan levert het terughouden haar dus geen extra aanspraak op. Bovendien houdt het het schip uit de vaart, wat de opbrengst voor de overige schuldeisers drukt. Haar bescherming bestaat verder uit eventuele zwaardere voorrechten wanneer het gaat om kosten die na beslag tot behoud van het schip zijn gemaakt, en uit wat zij contractueel weet te regelen.

Praktische waarde

Of dit voorrecht iets oplevert, hangt af van wat er vóór staat. Bij een schip met een aanzienlijke hypotheek en achterstallige bemanningslonen blijft er vaak weinig over. Dat maakt het voorrecht vooral relevant bij schepen met beperkte financiering of bij een goede opbrengst.

In de praktijk

Een werf voert een groot onderhoud uit en blijft onbetaald; kort daarna wordt het schip executoriaal verkocht. Zij kan zich op dit voorrecht beroepen, maar komt pas aan de beurt na de zwaardere voorrechten, de hypotheekhouder en de bedrijfsvorderingen. Voor werven is dat de reden om bij aanvang van het werk zekerheid of vooruitbetaling te vragen. Ook een goede vastlegging van wat er precies is uitgevoerd helpt, omdat daaruit blijkt of het om behoud van het schip ging of om gewoon onderhoud.