Boek 8 Artikel 913 (8:913 BW)

Lading kan schade veroorzaken in plaats van oplopen. Een partij die gaat broeien, een container die lekt, stuwmateriaal dat het ruim beschadigt: bij goederenvervoer over de binnenwateren is dat de omgekeerde situatie van de gewone ladingclaim. Artikel 8:913 BW regelt haar en legt de schade in beginsel bij de afzender.

Drie bronnen van schade

Het artikel noemt het materiaal dat de afzender aan de vervoerder ter beschikking stelde, de zaken die de vervoerder ten vervoer ontving, en de behandeling van die zaken. Bij materiaal kan het gaan om pompen, slangen, zeilen, stuwhout of laadgerei. Door de behandeling te noemen gaat het niet alleen om wat de lading is, maar ook om wat ermee gebeurt. Loopt de vervoerder door een van die bronnen schade op, dan moet de afzender die vergoeden.

De ontsnapping voor de afzender

Die aansprakelijkheid is niet onbegrensd. De afzender komt vrij voor zover de schade is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldig afzender van deze zaken niet heeft kunnen vermijden en waarvan zo'n afzender de gevolgen niet heeft kunnen verhinderen. De tekst bevat twee vragen: was het voorval te voorkomen, en zo niet, waren de schadelijke gevolgen nog af te wenden.

De wet legt de maatstaf bij 'een zorgvuldig afzender van de ten vervoer ontvangen zaken'. Er wordt dus gekeken naar wat van een zorgvuldige afzender van juist dit soort zaken mocht worden verwacht. Wie een lading meegeeft waarvan bekend is dat zij vocht of warmte slecht verdraagt, wordt beoordeeld aan de hand van de voorzorg die bij zulke ladingen gebruikelijk is.

Het gaat om een verweer van de afzender. Uit de opbouw van de zin blijkt dat de vergoedingsplicht de regel is en de onvermijdbare omstandigheid de uitzondering; de afzender zal dus de feiten moeten aanvoeren waaruit blijkt dat aan die maatstaf is voldaan. De schade waarover het artikel gaat, is de schade die de vervoerder zelf lijdt, zoals schade aan zijn schip of de kosten van reiniging en stilliggen.

Wat het artikel onverlet laat

Het tweede lid laat twee andere regelingen onaangetast. Artikel 8:914 BW over gevaarlijke zaken blijft gelden, met zijn eigen bevoegdheden om lading te lossen, te vernietigen of onschadelijk te maken en zijn eigen regeling van de gevolgen. Ook de regels over avarij-grosse blijven gelden: kosten en opofferingen die in het gemeenschappelijk belang van schip en lading zijn gemaakt, worden langs die weg over de betrokkenen omgeslagen. Een vordering van de vervoerder op grond van dit artikel staat los van die omslag.

• de afzender draagt in beginsel de schade die zijn materiaal of lading de vervoerder berokkent
• hij ontkomt alleen met een beroep op een onvermijdbare omstandigheid

- gevaarlijke zaken en avarij-grosse hebben een eigen regeling

In de praktijk

Een afzender laat een partij metaalschroot laden waartussen een restant chemisch vervuild materiaal zit; het ruim moet daarna worden gereinigd en het schip ligt stil. De vervoerder kan die kosten bij de afzender neerleggen. De afzender ontkomt daar alleen aan als hij aantoont dat een zorgvuldige afzender in zijn positie dit niet had kunnen vermijden en de gevolgen ook niet had kunnen verhinderen. Een vooraf schriftelijk vastgelegde omschrijving van wat er precies wordt geladen en welke behandeling het nodig heeft, maakt achteraf eenvoudiger vast te stellen wat de afzender wist en had moeten doen.