Boek 8 Artikel 489 (8:489 BW)

Weigering van afgifte en retentierecht van de zeevervoerder

De vervoerder is gerechtigd afgifte van zaken, die hij in verband met de vervoerovereenkomst onder zich heeft, te weigeren aan ieder, die uit anderen hoofde dan de vervoerovereenkomst recht heeft op aflevering van die zaken, tenzij op de zaken beslag is gelegd en uit de vervolging van dit beslag een verplichting tot afgifte aan de beslaglegger voortvloeit.
De vervoerder kan het recht van retentie uitoefenen op zaken, die hij in verband met de vervoerovereenkomst onder zich heeft, voor hetgeen hem door de ontvanger verschuldigd is of zal worden terzake van het vervoer van die zaken alsmede voor hetgeen als bijdrage in avarij-grosse op die zaken verschuldigd is of zal worden. Dit retentierecht vervalt zodra aan de vervoerder is betaald het bedrag waarover geen geschil bestaat en voldoende zekerheid is gesteld voor de betaling van die bedragen, waaromtrent wel geschil bestaat of welker hoogte nog niet kan worden vastgesteld.
De in dit artikel aan de vervoerder toegekende rechten komen hem niet toe jegens een derde, indien hij op het tijdstip dat hij de zaak ten vervoer ontving, reden had te twijfelen aan de bevoegdheid van de afzender jegens die derde hem de zaak ten vervoer ter beschikking te stellen.

Toelichting

Aan het einde van de reis heeft de vervoerder goederen onder zich die van anderen zijn, terwijl hij zelf nog geld tegoed kan hebben. Dit artikel geeft hem twee middelen: hij mag afgifte weigeren aan wie zich op een andere grond dan de vervoerovereenkomst meldt, en hij mag de lading terughouden tot hij is betaald.

Afgifte weigeren aan een buitenstaander

Meldt zich iemand die uit anderen hoofde dan de vervoerovereenkomst recht op de zaken stelt te hebben, bijvoorbeeld als eigenaar of pandhouder, dan mag de vervoerder afgifte weigeren. Zo wordt hij niet gedwongen te beoordelen wie buiten het vervoercontract om de sterkste aanspraak heeft. Er is één uitzondering: ligt er beslag op de zaken en volgt uit de vervolging van dat beslag een verplichting tot afgifte aan de beslaglegger, dan moet hij wel afgeven.

Het retentierecht

Daarnaast kan de vervoerder de zaken terughouden voor wat de ontvanger hem voor het vervoer daarvan verschuldigd is of zal worden, en voor wat als bijdrage in avarij-grosse op die zaken drukt of zal drukken. Het gaat dus om vorderingen die met déze lading samenhangen; het is geen algemeen pressiemiddel voor openstaande rekeningen uit andere zendingen.

Wanneer het retentierecht vervalt

De wet zorgt ervoor dat de lading niet eindeloos blijft liggen. Het retentierecht vervalt zodra twee dingen zijn gebeurd: het onbetwiste bedrag is betaald, en voor de bedragen waarover geschil bestaat of die nog niet vaststaan is voldoende zekerheid gesteld. Zekerheid wordt in de praktijk gesteld met een bankgarantie of een garantie van een aansprakelijkheidsverzekeraar.

Bescherming van de derde

Het derde lid beschermt een derde die met het vervoer niets van doen had. Had de vervoerder bij de inontvangstneming reden om te twijfelen of de afzender wel bevoegd was om de zaken van die derde ten vervoer aan te bieden, dan komen hem deze rechten tegenover die derde niet toe. Wie zaken aanneemt terwijl er aanwijzingen zijn dat de afzender daarover niet mocht beschikken, kan zich dus niet op het retentierecht beroepen.

In de praktijk

Een ontvanger die de openstaande vracht betwist, krijgt zijn lading pas vrij als hij het onbetwiste deel voldoet en voor de rest zekerheid stelt. Dat is meestal sneller geregeld dan een procedure over de vraag wie gelijk heeft. Voor ontvangers loont het dus om bij vertraging direct een garantie te organiseren; voor vervoerders om nauwkeurig te specificeren welk deel van hun vordering op déze lading betrekking heeft.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst