Boek 8 Artikel 165 (8:165 BW)

Wie zijn schip door een ander laat beheren, wil kunnen meekijken. Dit artikel geeft ieder lid van de rederij daarvoor een sterk recht: de boekhouder moet op verlangen van dat lid kennis en opening geven van alle aangelegenheden die de rederij betreffen, en inzage geven in alle boeken, brieven en documenten die op zijn beheer betrekking hebben.

Een individueel recht

Het recht komt ieder lid afzonderlijk toe. Er is geen meerderheidsbesluit nodig en er hoeft geen bijzondere aanleiding te zijn. Ook het lid met het kleinste aandeel kan dus opening van zaken vragen. Dat is belangrijk, omdat de minderheid binnen een rederij anders volledig afhankelijk zou zijn van wat de meerderheid en de beheerder haar willen vertellen.

• Kennis en opening van alle aangelegenheden van de rederij.

- Inzage in boeken, brieven en documenten over het beheer.

Ruim geformuleerd

De bepaling noemt niet alleen de boekhouding maar ook correspondentie. Dat is precies waar de praktijk om vraagt: uit brieven en berichten blijkt vaak beter dan uit cijfers hoe een bevrachting tot stand kwam of waarom een reparatie werd gegund. Beperking tot financiële stukken zou het recht grotendeels uithollen.

Verhouding tot de rekening en verantwoording

Dit inzagerecht staat naast de verplichting om periodiek rekening en verantwoording af te leggen. Het eerste is een doorlopend recht dat op elk moment kan worden ingeroepen; het tweede is een terugkerende verplichting met een eigen ritme. Samen geven zij de leden zicht op het beheer, zowel tussentijds als achteraf.

Grenzen

Het recht ziet op aangelegenheden van de rederij en op het beheer. Privézaken van de boekhouder of gegevens van andere schepen die hij beheert vallen erbuiten. Ook mag het recht niet worden gebruikt om het beheer lam te leggen; de norm van redelijkheid en billijkheid tussen de leden kleurt ook hier de uitoefening.

In de praktijk

Een lid twijfelt of het schip wel tegen een marktconform tarief is bevracht. Hij kan de bevrachtingscorrespondentie en de bijbehorende afrekeningen opvragen, zonder dat hij eerst wantrouwen hoeft te onderbouwen. Voor de boekhouder is dit een reden om zijn dossier per schip ordelijk te houden: het kan op elk moment door elk lid worden opgevraagd. Ook voor de leden onderling voorkomt een open dossier veel wantrouwen.