Boek 8 Artikel 2 (8:2 BW)

Boek 8 splitst het scheepsrecht in een zeeregime en een binnenvaartregime. Dit artikel bepaalt welke schepen aan de zeekant vallen. Er zijn twee ingangen: de registratie en, bij gebrek daaraan, de bouw van het schip zelf. Veel bepalingen van het boek zijn op zeeschepen geschreven; wie wil weten of zo'n bepaling geldt, begint daarom bij deze omschrijving. Hoe ver het onderscheid doorwerkt, volgt telkens uit de manier waarop de betrokken bepaling haar eigen toepassingsgebied omschrijft.

Twee wegen naar het zeeschip

De eerste weg loopt via de openbare registers. Staat een schip daarin als zeeschip te boek, dan is het voor dit wetboek een zeeschip; verdere discussie over het vaargebied is dan niet nodig. Dat geeft duidelijkheid aan iedereen die met het register werkt, zoals hypotheekhouders, kopers en beslagleggers.

De tweede weg geldt voor schepen die niet te boek staan. Dan kijkt de wet naar de constructie: is het schip uitsluitend of hoofdzakelijk bestemd om in zee te drijven, dan is het een zeeschip. Beslissend is dus de bouw en de daaruit blijkende bestemming, niet het toevallige gebruik op een bepaalde dag. Een zeewaardig gebouwd schip dat een seizoen op binnenwater ligt, verandert daardoor niet van categorie.

Verhouding tot het binnenschip

De definitie is zo opgezet dat zij spiegelt met die van het binnenschip in artikel 8:3 BW. Daar geldt precies het omgekeerde criterium. Samen dekken de twee bepalingen het veld af, zodat een schip in beginsel in één van beide regimes valt. Voor het grensgeval houdt de wet ook hier een klep open: bij algemene maatregel van bestuur kunnen schepen die geen zeeschip zijn toch als zeeschip worden aangemerkt, of kunnen bepalingen juist niet gelden voor schepen die dat wel zijn.

• Staat het schip te boek als zeeschip? Dan is de vraag beslist.

- Staat het niet te boek? Dan geeft de constructie de doorslag.

Het zeevissersschip apart

Binnen de categorie zeeschepen zondert de wet nog een groep af: schepen die blijkens hun constructie uitsluitend of hoofdzakelijk voor bedrijfsmatige visvangst zijn bestemd. Die aparte naam heeft verderop in het boek gevolgen: voor de teboekstelling van een zeevissersschip gelden eigen eisen, en bij de rederij van zo'n schip hoeft de aanstelling van een boekhouder van buiten de rederij niet met eenstemmigheid te gebeuren.

In de praktijk

Een ondernemer koopt een stalen kotter die niet in de openbare registers staat. Of de zeeregels op dat schip van toepassing zijn, hangt dan af van de vraag of het blijkens zijn constructie uitsluitend of in hoofdzaak voor drijven in zee is bestemd. Laat hij het schip als zeeschip teboekstellen, dan geldt voortaan de eerste ingang van het eerste lid en hoeft de constructie niet meer te worden beoordeeld voor de vraag of het een zeeschip is.