Boek 8 Artikel 68 (8:68 BW)

Ook bij expeditie kan vlak voor de uitvoering iets aan het licht komen waardoor de afspraak in een ander licht komt te staan. Deze bepaling geeft dan een uitweg. Doen zich vóór of bij de terbeschikkingstelling van de zaken omstandigheden aan de kant van een partij voor die de wederpartij bij het sluiten niet hoefde te kennen, dan mag die wederpartij opzeggen.

Wanneer het gewicht groot genoeg is

Niet iedere tegenvaller telt. De omstandigheid moet zo zijn dat zij, als de wederpartij haar had gekend, redelijkerwijs grond had gegeven om de overeenkomst niet of alleen op andere voorwaarden te sluiten. Het moet dus gaan om iets dat de afweging wezenlijk had veranderd. Bovendien moet de wederpartij die omstandigheid niet hoefde te kennen: wie beter had kunnen weten, heeft het recht niet.

• De omstandigheid ligt aan de zijde van de andere partij.

- Zij komt op of naar voren vóór of bij de terbeschikkingstelling.

Beide partijen

Het opzegrecht werkt naar twee kanten. De expediteur kan opzeggen als bij zijn opdrachtgever iets blijkt, bijvoorbeeld dat de zending een heel ander karakter heeft dan opgegeven. De opdrachtgever kan opzeggen als bij de expediteur iets blijkt dat het vertrouwen in een goede uitvoering wegneemt. De opzegging gebeurt schriftelijk en de overeenkomst eindigt op het moment van ontvangst.

Afwikkeling naar redelijkheid

Voor de gevolgen kiest de wet geen vaste maatstaf: partijen moeten elkaar de door de opzegging geleden schade vergoeden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid. Dat maakt maatwerk mogelijk. Een verdeelsleutel geeft de wet niet; in wiens sfeer de verrassende omstandigheid lag, is een van de punten die bij die afweging kunnen meewegen, naast de overige omstandigheden van het geval.

Verschil met een gewone ontbinding

Deze opzegging is iets anders dan ontbinding wegens een tekortkoming. Er hoeft niemand tekort te zijn geschoten; het gaat om informatie die pas laat boven tafel komt. Dat verklaart ook waarom de afwikkeling niet op volledige schadevergoeding is gericht maar op een redelijke verdeling.

In de praktijk

Een expediteur ontdekt bij het gereedmaken van de zending dat de opgegeven goederen in werkelijkheid onder een streng exportregime vallen waarvoor hij niet is ingericht. Hij kan schriftelijk opzeggen. De kosten die tot dat moment zijn gemaakt worden vervolgens naar redelijkheid verdeeld, waarbij zwaar meeweegt dat de aard van de lading uit de sfeer van de opdrachtgever kwam en pas laat duidelijk werd. Ook hier geldt dat vroeg melden de schade beperkt en de verdeling eenvoudiger maakt.