Boek 8 Artikel 544 (8:544 BW)

Deze bepaling geeft de kernregel voor aanvaringen waarbij een zeeschip is betrokken: is de aanvaring veroorzaakt door de schuld van één schip, dan is de eigenaar van dat schip verplicht de schade te vergoeden. Voor aanvaringen waarbij uitsluitend binnenschepen betrokken zijn, staat een vrijwel gelijkluidende regel in de titel over ongevallen in de binnenvaart. Kort, maar met twee opvallende keuzes.

Schuld van het schip

De wet spreekt niet over schuld van de kapitein of van de bemanning, maar over schuld van het schip. Daaronder vallen fouten van personen voor wie de eigenaar heeft in te staan, zoals de kapitein en de bemanning, en fouten van personen die ten behoeve van het schip of van de lading werkzaamheden verrichten, begaan in de uitoefening van dat werk; dat hoeft dus niet aan boord te gebeuren en ook niet bij de navigatie. Daarnaast is er schuld van het schip wanneer het niet voldeed aan de eisen die men er in de gegeven omstandigheden aan mocht stellen, bijvoorbeeld door een gebrek in de uitrusting. Niet iedere fout van een willekeurige opvarende wordt dus aan het schip toegerekend.

De eigenaar is de aansprakelijke

De vergoedingsplicht wordt gelegd bij de eigenaar van het schip. Dat is een praktische keuze: de eigenaar is te achterhalen uit de registers, hij is doorgaans verzekerd en hij heeft verhaal biedend vermogen. De benadeelde hoeft dus niet uit te zoeken wie er precies aan het roer stond. Elders in dit boek is geregeld hoe deze positie zich verhoudt tot die van rompbevrachters en andere exploitanten.

Wat de benadeelde moet aantonen

Raken schepen elkaar, dan kent de wet geen vermoedens van schuld. De benadeelde moet dus stellen en zo nodig bewijzen dat het andere schip een fout maakte en dat die fout de aanvaring veroorzaakte. In de praktijk wordt daarvoor gekeken naar de vaarregels, de gevaren koers en snelheid, de uitkijk, het gebruik van radar en de communicatie tussen de schepen. Voor de aanraking met een vaste of op een deugdelijke plek vastgemaakte zaak die geen schip is, draait de wet de bewijslast juist om: het schip is dan aansprakelijk, tenzij blijkt dat de aanraking niet aan zijn schuld is te wijten (artikel 8:546 BW).

Welke schade

De vergoedingsplicht ziet op de schade van de aanvaring: schade aan het andere schip, aan de lading en aan de opvarenden. Daarnaast blijven de regelingen over de beperking van aansprakelijkheid gelden, zodat het totaal dat de eigenaar moet betalen begrensd kan zijn.

In de praktijk

Vaart een schip zonder goed uitkijk te houden een afgemeerd schip aan, dan is de eigenaar daarvan aansprakelijk. De benadeelde doet er goed aan direct een expertise te laten uitvoeren en de navigatiegegevens van beide schepen op te vragen. Haast is daarbij geboden: de verjaring staat niet in deze titel maar in de verjaringstitel van dit boek en bedraagt twee jaren vanaf de dag na het voorval (artikel 8:1790 BW), terwijl voor het verhaal van een overschot als bedoeld in artikel 8:545 lid 3 BW zelfs een jaar geldt (artikel 8:1791 BW).