Boek 8 Artikel 1108 (8:1108 BW)

De wegvervoerder profiteert van een aansprakelijkheidslimiet die vaak ver onder de werkelijke schade ligt. Artikel 8:1108 BW bepaalt wanneer die bescherming vervalt, en dat is alleen bij de zwaarste vorm van verwijtbaarheid.

De maatstaf

Een beroep op welke beperking van aansprakelijkheid dan ook is uitgesloten voor zover de schade voortkomt uit eigen handelen of nalaten van de vervoerder, en dat handelen of nalaten is verricht met het oogmerk die schade te veroorzaken, dan wel roekeloos terwijl hij wist dat zulke schade er waarschijnlijk uit zou volgen. Het gaat dus om twee varianten, waarvan de tweede in de praktijk het meest wordt ingeroepen.

Wat bewuste roekeloosheid vergt

Er moet meer zijn dan een ernstige fout. Vereist is dat de vervoerder zich bewust was van de waarschijnlijkheid van juist deze schade en desondanks doorging. Die wetenschap is subjectief: het is niet genoeg dat een verstandig mens het had kunnen bedenken. Daardoor is doorbreking zeldzaam, en dat is bewust zo ontworpen.

• het gaat om eigen handelen of nalaten van de vervoerder
• fouten van een chauffeur leiden op zichzelf niet tot doorbreking

- wie doorbreking stelt, draagt daarvan het bewijsrisico

Alleen eigen gedrag

Het woord eigen is beslissend. Bij een vervoersonderneming zal het moeten gaan om beslissingen of nalatigheden op het niveau waar beleid wordt gemaakt: het stelselmatig negeren van beveiligingsvoorschriften, het bewust inzetten van ondeugdelijk materieel, het structureel laten rijden zonder de afgesproken conditionering. Een moment van onoplettendheid achter het stuur valt daar niet onder.

Dwingend recht

Het tweede lid maakt ieder afwijkend beding nietig. Een vervoerder kan dus niet bedingen dat hij zich ook bij opzet nog op de limiet mag beroepen, en evenmin dat de bewijslast op dit punt zwaarder wordt. Daarmee vormt dit artikel de harde bodem onder het hele stelsel van begrenzingen in deze afdeling.

In de praktijk

Een zending van hoge waarde wordt gestolen omdat de trailer met de lading een nacht onbewaakt op een openbare parkeerplaats stond, terwijl de vervoerder wist dat dit voor deze lading onaanvaardbaar was en dat er eerder was gestolen. Dan komt doorbreking in beeld. Bewijs daarvoor komt zelden van de weg zelf, maar uit interne instructies, eerdere incidenten en de afspraken die met de verlader waren gemaakt. Verladers doen er goed aan hun beveiligingseisen schriftelijk vast te leggen.