Boek 8 Artikel 381 (8:381 BW)

Dit artikel bevat de twee kernzorgplichten van de zeevervoerder bij vervoer onder cognossement. De eerste gaat over het schip, de tweede over de lading. Samen bepalen zij waar de vervoerder voor instaat en waaraan zijn handelen wordt getoetst wanneer de goederen beschadigd aankomen.

Zorg voor het schip vóór en bij het begin van de reis

Vóór en bij de aanvang van de reis moet de vervoerder redelijke zorg aanwenden op drie punten. Hij moet het schip zeewaardig maken, dat wil zeggen geschikt om deze reis met deze lading te doorstaan. Hij moet het behoorlijk bemannen, uitrusten en bevoorraden. En hij moet de ruimen, de koel- en vriesruimten en de andere laadplaatsen geschikt maken en in goede staat brengen, zodat de lading daarin kan worden geborgen, vervoerd en in goede staat gehouden.

• de eis is redelijke zorg, geen absolute garantie van een perfect schip;
• het beslissende tijdstip ligt vóór en bij de aanvang van de reis, niet gedurende de hele vaart;

- de zeewaardigheid wordt beoordeeld in verhouding tot deze reis en deze lading.

Zorg voor de lading tijdens de reis

De tweede zorgplicht loopt door zolang de lading onder de vervoerder is. Hij moet de zaken behoorlijk en zorgvuldig laden, behandelen, stuwen, vervoeren, bewaren, verzorgen en lossen. Dat is een keten van handelingen waarin elke schakel telt: een correct geladen partij kan alsnog verloren gaan door verkeerde ventilatie of ruwe lossing. Op deze plicht bestaan uitzonderingen die elders in deze afdeling zijn geregeld, onder meer in de artikelen 8:383, 8:388 en 8:423 BW.

Waarom dit onderscheid telt

Het verschil tussen beide plichten is in een schadedossier vaak beslissend. Gaat het om een gebrek aan het schip zelf, dan draait alles om de vraag of vóór vertrek redelijke zorg is besteed. Gaat het om de behandeling van de lading, dan wordt gekeken naar het handelen tijdens de reis. Ontheffingsgronden werken bij die twee sporen verschillend uit.

In de praktijk

Een lading fruit bederft doordat de koelinstallatie het al bij vertrek niet goed deed. Dat raakt de zorg voor het schip: was de installatie voor vertrek gecontroleerd? Bederft dezelfde lading doordat onderweg de verkeerde temperatuur is ingesteld, dan gaat het om de zorg voor de lading. Voor ladingbelanghebbenden loont het daarom om bij een claim de oorzaak zo precies mogelijk te laten vaststellen, bijvoorbeeld met een expertise bij lossing en met de logboek- en temperatuurgegevens van de reis.