Boek 8 Artikel 804 (8:804 BW)

Scheepshuurkoop loopt jaren. In die tijd verandert er van alles: de markt, de rente, de waarde van het schip. Dit korte artikel zorgt ervoor dat de koopsom niet tijdens de looptijd omhoog kan. Ieder beding waarmee tijdens de contractsperiode een hogere koopsom kan worden vastgesteld, is nietig.

Wat scheepshuurkoop is

Bij scheepshuurkoop koopt de koper een binnenschip en betaalt hij de koopsom in termijnen, terwijl hij het schip al in gebruik heeft. De eigendom gaat pas over wanneer alles is voldaan. In de termijnen zitten daardoor meerdere bestanddelen, die de wet gescheiden wil zien: koopsom, rente en een vergoeding voor het ter beschikking stellen van het schip. Dit artikel ziet uitsluitend op het eerste bestanddeel, de koopsom.

Positie van de koper

Gedurende de looptijd gebruikt de koper het schip voor zijn bedrijf en betaalt hij termijnen die op de eigendomsverkrijging vooruitlopen. Kan de koopsom niet worden verhoogd, dan staat voor hem vanaf het sluiten van de overeenkomst vast hoeveel hij in totaal voor het schip moet betalen.

Wat onder het verbod valt

Nietig is ieder beding volgens hetwelk gedurende de contractsperiode een hogere koopsom kan worden vastgesteld. Het woord 'ieder' laat geen ruimte voor uitzonderingen naar de vorm van het beding. Het maakt dus geen verschil of de verhoging automatisch intreedt, bijvoorbeeld via een index, of afhangt van een besluit van de verkoper of van een taxatie. Het verbod geldt 'gedurende de contractsperiode': het gaat om verhogingen na het sluiten van de overeenkomst. Welke koopsom partijen bij het aangaan afspreken, regelt dit artikel niet.

• Leg de koopsom in de akte vast als een vast bedrag.
• Controleer de akte op clausules die de koopsom tijdens de looptijd kunnen laten stijgen.

- Een nietig beding laat de oorspronkelijk overeengekomen koopsom ongemoeid.

In de praktijk

Een verkoper neemt in de akte op dat de koopsom jaarlijks met een prijsindex meebeweegt. Die bepaling is nietig; de koper mag ervan uitgaan dat hij het oorspronkelijke bedrag afbetaalt, hoe de markt zich ook ontwikkelt. Voor verkopers betekent dit dat zij bij het aangaan van de overeenkomst de hoogte van de koopsom moeten bepalen, omdat die daarna niet meer omhoog kan. Voor kopers betekent het dat het eindbedrag van de koopsom vanaf het begin bekend is.