Onverminderd de artikelen 1177 en 1178 is de verhuizer, die de op hem uit hoofde van de artikelen 1173 en 1174 rustende verplichtingen niet nakwam, desalniettemin voor de daardoor ontstane schade niet aansprakelijk, voor zover dit niet nakomen het gevolg is van de bijzondere risico’s verbonden aan een of meer van de volgende omstandigheden: a. het inpakken of uit elkaar nemen, dan wel het uitpakken of in elkaar zetten van verhuisgoederen door de opdrachtgever of met behulp van enige persoon of enig middel door de opdrachtgever daartoe eigener beweging ter beschikking gesteld; b. de keuze door de opdrachtgever - hoewel de verhuizer hem een andere mogelijkheid aan de hand deed - van een wijze van verpakking of uitvoering van de verhuisovereenkomst, die verschilt van wat voor de overeengekomen verhuizing gebruikelijk is; c. de aanwezigheid onder de verhuisgoederen van zaken waarvoor de verhuizer, indien hij op de hoogte was geweest van hun aanwezigheid en hun aard, bijzondere maatregelen zou hebben getroffen; d. de aard of de staat van de verhuisgoederen zelf, die door met deze aard of staat zelf samenhangende oorzaken zijn blootgesteld aan geheel of gedeeltelijk verlies of aan beschadiging.
Boek 8 Artikel 1176 (8:1176 BW)
Bijzondere risico's die de verhuizer van aansprakelijkheid ontheffen
Wettekst
Toelichting
Naast de algemene overmachtsregeling kent de verhuisovereenkomst een lijst van bijzondere risico's. Komt de schade of de vertraging daaruit voort, dan is de verhuizer daarvoor niet aansprakelijk. Het gaat telkens om risico's die hun oorsprong vinden bij de opdrachtgever of in de goederen zelf.
De vier risico's
- Het in- of uitpakken en het demonteren of monteren door de opdrachtgever zelf, of met hulp van personen of middelen die hij daarvoor uit eigen beweging ter beschikking stelde.
- De keuze van de opdrachtgever voor een wijze van verpakking of van uitvoering die afwijkt van wat voor de overeengekomen verhuizing gebruikelijk is, terwijl de verhuizer hem een andere mogelijkheid had voorgehouden.
- De aanwezigheid tussen de verhuisgoederen van zaken waarvoor de verhuizer bijzondere maatregelen zou hebben getroffen als hij van hun aanwezigheid en hun aard had geweten.
- De aard of de staat van de verhuisgoederen zelf, waardoor zij door met die aard of staat samenhangende oorzaken bloot staan aan verlies of beschadiging.
Wat de rode draad is
In alle vier de gevallen ligt de oorzaak buiten de invloedssfeer van de verhuizer. Hij kan niet instaan voor een doos die een ander heeft ingepakt, niet voor een uitvoeringswijze die hij heeft afgeraden, niet voor spullen waarvan hij het bestaan niet kende, en niet voor het feit dat een oude, half vergane kast het transport nu eenmaal slecht verdraagt.
Tegelijk is de ontheffing geen vrijbrief. Zij werkt alleen 'voor zover' de schade uit het bijzondere risico voortkomt. Kan de verhuizer een deel van de schade wel worden aangerekend, bijvoorbeeld omdat hij zelf onzorgvuldig laadde, dan blijft hij daarvoor aansprakelijk.
De plaats in het stelsel
De bepaling geldt onverminderd de artikelen 8:1177 en 8:1178 BW. Het eerste van die twee helpt de verhuizer bij het bewijs door een vermoeden in te voeren; het tweede voegt voor dieren en kostbaarheden nog een eigen vermoeden toe. Samen vormen zij een gelaagd stelsel waarin per oorzaak wordt bekeken wie iets moet aantonen.
In de praktijk
Een opdrachtgever pakt zijn glaswerk zelf in, in dunne dozen zonder opvulling. Bij aankomst is een deel gebroken. Dat valt onder het eerste risico en de verhuizer hoeft die schade niet te dragen. Zit er tussen de dozen ook een zware kluis waarvan hij niets wist en zakt die door een trap, dan speelt het derde risico. Meldt de opdrachtgever daarentegen vooraf wat er meegaat en volgt hij het advies over de verpakking, dan blijft de gewone aansprakelijkheid van de verhuizer gewoon overeind.