Boek 8 Artikel 423 (8:423 BW)

Voor vervoer onder cognossement geeft de wet een eigen regeling voor lading van ontvlambare, explosieve of gevaarlijke aard. Zij vult de algemene regeling voor gevaarlijke zaken aan en is toegesneden op de situatie waarin de vervoerder is misleid of onvoldoende geïnformeerd.

Lading die nooit was aangenomen

Gaat het om zaken waarvoor de vervoerder, de kapitein of de agent geen toestemming zou hebben gegeven als hij de aard of gesteldheid had gekend, dan mag hij die op elk moment vóór de lossing en op elke plaats laten lossen, vernietigen of onschadelijk maken. Daarvoor is hij geen schadevergoeding verschuldigd. De afzender van die zaken is aansprakelijk voor alle schade en kosten die middellijk of onmiddellijk uit het inladen voortvloeien.

Lading die wel is geaccepteerd

Anders ligt het wanneer de vervoerder de aard van de lading kende en met het vervoer heeft ingestemd. Wordt zo'n partij tijdens de reis toch een gevaar voor het schip of voor de andere lading, dan mag de vervoerder haar eveneens lossen, vernietigen of onschadelijk maken. Ook dan is hij niet aansprakelijk, met één voorbehoud: er kan wel een aanspraak in avarij-grosse ontstaan als daarvoor gronden zijn.

Het verschil tussen beide gevallen

Dat verschil is logisch. In het eerste geval heeft de afzender de vervoerder een risico opgedrongen dat deze niet wilde lopen; hij draagt dan alles. In het tweede geval heeft de vervoerder het risico bewust aanvaard, maar mag hij het schip en de rest van de lading toch beschermen. Omdat de opoffering dan het gemeenschappelijke belang dient, past de weg van avarij-grosse: de kosten worden over de betrokken belangen omgeslagen.

In de praktijk

Een container met verkeerd aangegeven chemicaliën die begint te reageren, gaat overboord of naar een tussenhaven, en de rekening gaat naar de afzender. Is dezelfde lading wel correct aangemeld en geaccepteerd, dan draagt de vervoerder de gevolgen niet, maar kan de opoffering in avarij-grosse worden verdeeld. Voor verladers van gevaarlijke stoffen is de juiste classificatie en aanmelding dus bepalend voor de vraag of zij de hele operatie zelf betalen.