Boek 8 Artikel 491 (8:491 BW)

Verkoop van opgeslagen zeelading met machtiging van de rechter

In geval van toepassing van artikel 490 kan de vervoerder, de bewaarnemer dan wel hij, die jegens de vervoerder recht heeft op de aflevering op zijn verzoek, door de rechter worden gemachtigd de zaken geheel of gedeeltelijk op de door deze te bepalen wijze te verkopen.
De bewaarnemer is verplicht de vervoerder zo spoedig mogelijk van de voorgenomen verkoop op de hoogte te stellen; de vervoerder heeft deze verplichting jegens degeen, die jegens hem recht heeft op de aflevering van de zaken, en jegens degeen, aan wie hij volgens de bepalingen van een mogelijkerwijs afgegeven cognossement bericht van aankomst van het schip moet zenden.
De opbrengst van het verkochte wordt in de consignatiekas gestort voor zover zij niet strekt tot voldoening van de kosten van opslag en verkoop alsmede, binnen de grenzen der redelijkheid, van de gemaakte kosten. Tenzij op de zaken beslag is gelegd voor een geldvordering, moet aan de vervoerder uit het in bewaring te stellen bedrag worden voldaan hetgeen hem verschuldigd is ter zake van het vervoer, alsmede een bijdrage in avarij-grosse; voor zover deze vorderingen nog niet vast staan, zal de opbrengst of een gedeelte daarvan op door de rechter te bepalen wijze tot zekerheid voor deze vorderingen strekken.
De in de consignatiekas gestorte opbrengst treedt in de plaats van de zaken.

Toelichting

Opslag is een tussenoplossing. Blijft de lading liggen, dan lopen de kosten door en kan de waarde teruglopen. Dit artikel biedt de uitweg: verkoop met machtiging van de rechter, waarbij de opbrengst in de plaats van de zaken treedt.

Wie de verkoop kan vragen

Drie partijen kunnen de rechter om machtiging vragen: de vervoerder, de bewaarnemer en degene die tegenover de vervoerder recht heeft op aflevering. De rechter bepaalt of er geheel of gedeeltelijk mag worden verkocht en op welke wijze dat gebeurt. Daarmee blijft de verkoop onder rechterlijk toezicht en wordt voorkomen dat lading tegen een bodemprijs verdwijnt.

Waarschuwen vooraf

De wet schrijft een keten van berichten voor. De bewaarnemer moet de vervoerder zo snel mogelijk over de voorgenomen verkoop informeren. De vervoerder moet dat op zijn beurt doen tegenover degene die recht heeft op aflevering, en tegenover degene aan wie hij volgens een eventueel cognossement bericht van aankomst moet sturen. Zo krijgt iedere belanghebbende de kans om alsnog in te grijpen.

Wat er met de opbrengst gebeurt

De opbrengst wordt in de consignatiekas gestort, na aftrek van de kosten van opslag en verkoop en, binnen redelijke grenzen, van de gemaakte kosten. Ligt er geen beslag voor een geldvordering op de zaken, dan moet uit het te consigneren bedrag eerst de vervoerder worden voldaan voor wat hem voor het vervoer toekomt en voor een bijdrage in avarij-grosse. Staan die vorderingen nog niet vast, dan bepaalt de rechter hoe de opbrengst als zekerheid daarvoor dient.

Zaaksvervanging

Het sluitstuk is dat het gestorte bedrag in de plaats treedt van de zaken. Alle rechten die op de lading rustten, gaan mee naar de opbrengst. Wie een pandrecht, een voorrecht of een eigendomsaanspraak had, verliest die dus niet door de verkoop maar kan die op het geld uitoefenen.

In de praktijk

Bij een partij die maandenlang onopgehaald blijft, is verkoop vaak de enige redelijke uitkomst. Voor de ladingbelanghebbende betekent het dat hij zijn goederen kwijt is maar aanspraak houdt op wat er na de kosten overblijft. Voor de vervoerder betekent het dat zijn vracht en avarij-grossebijdrage uit de opbrengst worden voldaan. Wie zijn positie wil beschermen, moet reageren zodra hij bericht over een voorgenomen verkoop ontvangt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst