Boek 8 Artikel 490 (8:490 BW)

Opslag van zeelading als aflevering niet mogelijk is

Voor zover hij die jegens de vervoerder recht heeft op aflevering van vervoerde zaken niet opkomt, weigert deze te ontvangen of deze niet met de vereiste spoed in ontvangst neemt, voor zover op zaken beslag is gelegd, alsmede indien de vervoerder gegronde redenen heeft aan te nemen, dat een houder van een cognossement die als ontvanger opkomt, desalniettemin niet tot de aflevering gerechtigd is, is de vervoerder gerechtigd deze zaken voor rekening en gevaar van de rechthebbende bij een derde op te slaan in een daarvoor geschikte bewaarplaats of lichter. Op zijn verzoek kan de rechter bepalen dat hij deze zaken, desgewenst ook in het schip, onder zichzelf kan houden of andere maatregelen daarvoor kan treffen.
De derde-bewaarnemer en de ontvanger zijn jegens elkaar verbonden, als ware de omtrent de bewaring gesloten overeenkomst mede tussen hen aangegaan. De bewaarnemer is echter niet gerechtigd tot afgifte dan na schriftelijke toestemming daartoe van hem, die de zaken in bewaring gaf.

Toelichting

Een schip kan niet blijven wachten op een ontvanger die zich niet meldt. Dit artikel geeft de vervoerder daarom de bevoegdheid om de lading elders te laten opslaan, met behoud van de rechten van alle betrokkenen.

Wanneer de bevoegdheid ontstaat

De wet noemt vijf situaties. De gerechtigde komt niet opdagen, hij weigert de zaken te ontvangen, of hij neemt ze niet met de vereiste spoed in ontvangst. Verder geldt de bevoegdheid voor zover er beslag op de zaken ligt. Ten slotte kan de vervoerder opslaan wanneer hij gegronde redenen heeft om aan te nemen dat iemand die zich met een cognossement als ontvanger meldt, tot die aflevering toch niet gerechtigd is.

Waar en op wiens risico

De opslag gebeurt bij een derde, in een daarvoor geschikte bewaarplaats of lichter, en voor rekening en gevaar van de rechthebbende. De kosten en het risico blijven dus bij de ladingzijde. Wil de vervoerder de zaken liever zelf houden, bijvoorbeeld in het schip, dan kan de rechter hem daartoe op zijn verzoek machtigen, of hem toestaan andere maatregelen te treffen.

De positie van de bewaarnemer

De derde-bewaarnemer en de ontvanger zijn tegenover elkaar verbonden alsof de bewaarovereenkomst mede tussen hen is gesloten. De ontvanger kan de bewaarnemer dus rechtstreeks aanspreken op zorgvuldige bewaring. Daar staat tegenover dat de bewaarnemer de zaken niet mag afgeven zonder schriftelijke toestemming van degene die ze in bewaring gaf. Zo houdt de vervoerder greep op de vrijgave, bijvoorbeeld zolang zijn vracht niet is voldaan.

Waarom deze regeling

Zonder opslagbevoegdheid zou een schip geblokkeerd raken door één ontvanger die niet betaalt of niet reageert, met schade voor alle andere ladingbelanghebbenden. De regeling haalt de lading uit het schip zonder dat iemand zijn rechten verliest: de goederen zijn veilig, de kosten liggen bij de ladingzijde en de vrijgave blijft gecontroleerd.

In de praktijk

Blijft een container staan omdat de koper failliet is of omdat er onduidelijkheid is over de documenten, dan gaat de lading naar een opslagbedrijf en lopen de kosten op voor rekening van de rechthebbende. Voor ontvangers is dat een reden om bij problemen direct contact op te nemen in plaats van af te wachten; de opslagkosten kunnen bij langdurige stilstand de waarde van de lading benaderen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst