Boek 8 Artikel 1162 (8:1162 BW)

Een vervoerder sluit zijn overeenkomsten zonder de reizigers te kennen. Komt pas later aan het licht dat er iets speelt wat hij nooit had geaccepteerd, dan geeft dit artikel hem een uitweg: hij kan het personenvervoer over de weg opzeggen en de reiziger uit het voertuig laten gaan.

De maatstaf

Het moet gaan om omstandigheden aan de zijde van de wederpartij of van de reiziger die zich vóór of tijdens het vervoer voordoen of naar voren komen. De vervoerder hoefde ze bij het sluiten van de overeenkomst niet te kennen, en als hij ze wel had gekend zouden zij hem redelijkerwijs grond hebben gegeven om de overeenkomst niet, of alleen op andere voorwaarden, aan te gaan.

Er zitten dus drie filters in. De omstandigheid ligt aan de andere kant, zij was voor de vervoerder niet kenbaar, en zij is zwaar genoeg om de beslissing over het contract te hebben beïnvloed. Een tegenvallende reiziger is niet genoeg; het moet gaan om iets wat de afweging werkelijk anders had gemaakt.

Hoe opgezegd wordt

De opzegging gebeurt door een mondelinge of schriftelijke kennisgeving aan de wederpartij of aan de reiziger. Er is dus geen brief nodig: onderweg volstaat wat de chauffeur zegt. De overeenkomst eindigt op het ogenblik waarop de eerst ontvangen kennisgeving binnenkomt. Wordt eerst de reiziger aangesproken en pas later de organisatie die boekte, dan telt het eerste moment.

De afwikkeling

Het derde lid legt geen boete op maar verwijst naar redelijkheid en billijkheid: partijen zijn na de opzegging verplicht elkaar de daardoor geleden schade te vergoeden naar die maatstaven. Dat betekent maatwerk. Wie de opzegging veroorzaakte en hoe ingrijpend zij uitpakt, bepaalt in welke richting de rekening uitvalt; een opzegging halverwege een lange reis weegt zwaarder dan een die nog voor vertrek plaatsvindt.

In de praktijk

Bij een besloten busreis blijkt bij het instappen dat een deelnemer een grote hoeveelheid brandbare vloeistof bij zich heeft die hij niet wil achterlaten. Dat is iets wat de vervoerder bij het sluiten van de overeenkomst niet hoefde te kennen en wat hij nooit zou hebben geaccepteerd. Hij kan de overeenkomst opzeggen en hoeft de deelnemer niet mee te nemen. De afrekening die daarop volgt, over de reissom en over gemaakte kosten, verloopt langs de maatstaven van redelijkheid en billijkheid.