Boek 8 Artikel 3b (8:3b BW)

Voor het spoorvervoer bevat Boek 8 een eigen reeks bepalingen, onder meer over het vervoer van goederen en reizigers per spoor en over de verhouding tussen vervoerder en infrastructuurbeheerder. Dit artikel geeft daarvoor de begrippen. Het doet dat kort, en het sluit voor de meeste termen aan bij het bestuursrechtelijke spoorrecht, zodat civiel en publiek recht dezelfde taal spreken.

De vier begrippen

Een spoorvoertuig is een voertuig dat bestemd is voor het verkeer over spoorwegen. Daaronder vallen dus niet alleen treinstellen maar ook locomotieven en goederenwagons; de bestemming voor het spoor is beslissend, niet de vraag of er reizigers of goederen in gaan.

Spoorweginfrastructuur is de baan met wat daarbij hoort. De wet verwijst daarvoor naar de Spoorwegwet en, voor trams, metro's en andere lokale systemen, naar de Wet lokaal spoor. Daardoor omvat het begrip zowel het hoofdspoor als het lokale spoor, elk met zijn eigen wettelijke omschrijving.

• De beheerder is degene die de infrastructuur beheert of ter beschikking stelt.

- De spoorwegonderneming is de partij die daarover vervoert.

Waarom die verwijzing naar andere wetten

Door aan te haken bij de Spoorwegwet en de Wet lokaal spoor voorkomt de wetgever dat in het privaatrecht een eigen, afwijkend spoorbegrip ontstaat. Wie volgens die wetten beheerder of spoorwegonderneming is, is dat ook in dit wetboek. Voor het lokale spoor treedt de vervoerder uit de Wet lokaal spoor in de plaats van de spoorwegonderneming. Valt een situatie buiten die publieke regeling, dan geldt een vangnet: beheerder is dan simpelweg degene die de infrastructuur ter beschikking stelt.

Waarom de rollen uit elkaar moeten blijven

In het spoorvervoer zitten meerdere partijen aan tafel, en dat is precies waarom de begrippen scherp zijn. De reiziger of de afzender sluit een overeenkomst met de spoorwegonderneming. De beheerder staat daar buiten, maar kan wel de oorzaak van schade zijn: een defect aan de baan, een storing in de beveiliging, een geblokkeerd spoor. Wie waarvoor kan worden aangesproken, hangt af van de vraag in welke rol een partij optreedt.

In de praktijk

Een verlader wiens goederenwagon ontspoort door een baanstoring, sluit zijn vervoerovereenkomst met de spoorwegonderneming en spreekt in beginsel die partij aan. Of en hoe de vervoerder de schade vervolgens bij de beheerder kan neerleggen, is een aparte vraag met een eigen grondslag. Voor een tramvervoerder in een stad loopt dezelfde redenering, maar dan langs de begrippen van het lokale spoor. Wie een claim opstelt, begint daarom altijd met de vraag wie hier beheerder is en wie vervoerder.