Boek 8 Artikel 364 (8:364 BW)

Dit artikel behandelt de vordering van iemand die zelf geen partij is bij een exploitatieovereenkomst rond het schip en dus met reder, bevrachter of vervoerder niets heeft afgesproken. Wordt de reder, een bevrachter of een vervoerder met het schip door zo iemand buiten overeenkomst aangesproken wegens dood, letsel of beschadiging van een zaak, dan is hij ook tegenover die buitenstaander niet verder aansprakelijk dan hij uit overeenkomst zou zijn. Het artikel vult daarmee het voorgaande artikel aan, dat de vorderingen tussen ketenpartijen onderling regelt.

Welke overeenkomst dan geldt

De kernvraag is: welke overeenkomst dient als maatstaf, als de eiser er zelf geen heeft? De wet werkt dat in drie stappen uit. Was er over de persoon of de zaak een vervoerovereenkomst gesloten en ontstond de schade in de periode waarin een vervoerder met het schip daarvoor aansprakelijk is, dan geldt de laatste vervoerovereenkomst in de keten. Was de persoon of zaak op grond van een andere overeenkomst met een ketenpartij aan boord, dan geldt die overeenkomst. En was de persoon of zaak zonder enige overeenkomst aan boord, dan wordt een vervoerovereenkomst als maatstaf genomen.

De aard van de aansprakelijkheid

Het slotlid maakt duidelijk welke aansprakelijkheidsregeling daarbij hoort. In de eerste en de laatste situatie wordt gekeken naar de aansprakelijkheid van een vervoerder; in de tussenliggende situatie naar die van de partij die de overeenkomst sloot op grond waarvan de persoon of zaak aan boord was. Zo is niet alleen bepaald welke overeenkomst als maatstaf dient, maar ook welk wettelijk regime van toepassing is.

Wie, waarvoor en wanneer

Het eerste lid bakent de regel op drie punten af. Aangesproken moet zijn de reder, een bevrachter van het schip of een vervoerder met het schip; andere personen worden in dit lid niet genoemd. De vordering moet betrekking hebben op dood of letsel van een persoon of op beschadiging van een zaak. En zij moet buiten overeenkomst zijn ingesteld. Valt een vordering buiten die omschrijving, dan biedt dit artikel geen begrenzing.

In de praktijk

Een onderzoeksbureau huurt meetapparatuur van een leasemaatschappij en sluit met de reder een overeenkomst om die apparatuur een seizoen lang aan boord te plaatsen. Tijdens de reis raakt de apparatuur beschadigd, en de leasemaatschappij, die zelf met niemand in de keten iets heeft afgesproken, spreekt de reder buiten overeenkomst aan. Over de apparatuur is geen vervoerovereenkomst gesloten, zodat het tweede lid niet van toepassing is. De apparatuur was wel aan boord op grond van een overeenkomst met een ketenpartij, namelijk de plaatsingsovereenkomst tussen het bureau en de reder. Volgens het derde lid is die overeenkomst de maatstaf, en volgens het vijfde lid geldt de aansprakelijkheid van de reder als partij bij die overeenkomst. De grondslag waarop personen of zaken aan boord zijn, bepaalt zo welke maatstaf in een schadegeval wordt gehanteerd.