Boek 8 Artikel 985 (8:985 BW)

Een reiziger onderhandelt niet over vervoersvoorwaarden; hij koopt een kaartje. Zonder bescherming zou de bescherming die de wet hem geeft bij letsel en bagageschade met één clausule ongedaan kunnen worden gemaakt. Artikel 8:985 BW voorkomt dat bij personenvervoer over binnenwateren.

Wat er nietig is

Nietig is ieder beding dat is gemaakt vóór het voorval dat de reiziger overkwam of vóór het verlies of de beschadiging van bagage, en waarbij de aansprakelijkheid of de bewijslast die op de vervoerder rust op grond van de artikelen 8:974 tot en met 8:977 BW wordt verminderd op een andere manier dan deze afdeling zelf toestaat.

Er zitten dus drie elementen in. Het moet gaan om een beding van vóór het voorval. Het moet de aansprakelijkheid of de bewijslast van de vervoerder verlichten. En het moet dat doen buiten de wegen om die de afdeling zelf biedt, zoals de limiet van artikel 8:983 BW. De uitsluitingen van artikel 8:982 BW horen niet in dat rijtje thuis: die bepaling laat de aansprakelijkheid uit de artikelen 8:974 tot en met 8:977 BW uitdrukkelijk onaangetast en raakt dus niet aan wat artikel 8:985 BW beschermt.

• bedingen van vóór het voorval zijn nietig
• ook verzwaring van de bewijslast van de reiziger valt eronder

- de eigen beperkingen van de afdeling blijven wel toegestaan

Waarom ook de bewijslast

Dat de bepaling naast de aansprakelijkheid ook de bewijslast noemt, is geen overbodige toevoeging. De bescherming van de reiziger zit voor een groot deel juist in de bewijsverdeling: bij brand, aanvaring of stranding hoeft hij weinig aan te tonen. Een clausule die dat omdraait zou de regeling uithollen zonder de aansprakelijkheid formeel aan te tasten. Zulke clausules zijn dus eveneens nietig.

Na het voorval mag wel

Het artikel richt zich uitsluitend op afspraken die vóór het voorval zijn gemaakt. Daarna staat het partijen vrij om te schikken, bedragen af te spreken of finale kwijting te verlenen. Dat is logisch: op dat moment weet de reiziger wat hem is overkomen en kan hij een geïnformeerde keuze maken.

In de praktijk

Een rondvaartbedrijf vermeldt op het kaartje dat het niet aansprakelijk is voor letsel of bagageverlies, of dat de reiziger moet bewijzen dat de bemanning een fout maakte. Zulke bepalingen missen werking; de reiziger kan zich gewoon op de wettelijke regeling beroepen. Sluit hij na een ongeval een vaststellingsovereenkomst, dan is die wel bindend. Voor reizigers is de les: een uitsluiting op een ticket is niet het laatste woord.