Boek 8 Artikel 929 (8:929 BW)

Bij goederenvervoer over de binnenwateren is de rolverdeling anders dan veel mensen verwachten. De vervoerder vaart, maar het laden en lossen ligt volgens de wet bij de ladingzijde. Artikel 8:929 BW legt dat in twee korte leden vast en voegt er één belangrijke bevoegdheid aan toe: waar het om de veiligheid van de vaart of het voorkomen van schade gaat, moeten de aanwijzingen van de vervoerder worden opgevolgd.

Wie doet wat

De vervoerder moet het schip beschikbaar stellen om te laden en te lossen: het ruim moet toegankelijk en gereed zijn. Het feitelijke werk ligt bij de ladingzijde. De afzender laadt de zaken aan boord en stuwt ze, de ontvanger lost ze eruit. Dat sluit aan bij de praktijk van kades met eigen kranen, transportbanden en zuiginstallaties.

• vervoerder: schip gereed en beschikbaar
• afzender: inladen en stuwen van de zaken

- ontvanger: lossen van de zaken uit het schip

Kan hiervan worden afgeweken

Anders dan artikel 8:929a BW bevat dit artikel geen bepaling die een afwijkend beding nietig verklaart. Partijen kunnen de taken dus anders verdelen, bijvoorbeeld door af te spreken dat de vervoerder het lossen voor zijn rekening neemt. Een duidelijke afspraak daarover in de vervoerovereenkomst maakt later eenvoudiger vast te stellen wie verantwoordelijk was voor een bepaalde handeling.

Aanwijzingen die moeten worden opgevolgd

Het tweede lid geeft de vervoerder een instructiebevoegdheid. Geeft hij aanwijzingen voor de veiligheid van de vaart of ter voorkoming van schade, dan moeten afzender en ontvanger die opvolgen. De wet noemt daarbij die twee doelen; te denken valt aan aanwijzingen over stabiliteit, gewichtsverdeling, diepgang en het vastzetten van de lading.

De plicht om de aanwijzingen op te volgen rust op beide partijen aan de ladingzijde, ieder bij zijn eigen taak: de afzender bij het laden en stuwen, de ontvanger bij het lossen. Ook bij het lossen kan de volgorde immers gevolgen hebben voor de stabiliteit van het schip.

Gevolgen voor aansprakelijkheid

Deze verdeling werkt door als er iets misgaat. Ontstaat er ladingschade doordat er slecht is gestuwd, dan ligt de oorzaak bij een taak van de afzender. Heeft de schipper daarvoor gewaarschuwd en is die waarschuwing genegeerd, dan is dat van belang bij de beoordeling, mits het goed is vastgelegd. Omgekeerd blijft de geschiktheid van het schip zelf een zaak van de vervoerder.

In de praktijk

Een verlader laat coils in een ruim zetten en verdeelt het gewicht sterk naar één zijde. De schipper wijst erop dat het schip daardoor slagzij maakt en vraagt om herverdeling. Weigert de verlader, dan volgt hij een aanwijzing voor de veiligheid van de vaart niet op en handelt hij in strijd met het tweede lid. Een korte schriftelijke bevestiging van zo'n aanwijzing, bijvoorbeeld op de vrachtbrief of in een bericht aan de wal, legt vast wat er is gevraagd en wanneer; dat gegeven kan later van belang zijn in de discussie over de oorzaak van de schade.