Boek 8 Artikel 1316 (8:1316 BW)

Deze bepaling schakelt een aantal algemene regels uit voor luchtvaartuigen die te boek staan in de openbare registers of in een verdragsregister. Het gaat om regels die elders in het recht heel gebruikelijk zijn, maar die zich met het stelsel van deze titel niet verdragen.

Wat wordt uitgeschakeld

Het gaat om artikel 3:292 BW, dat degene met een retentierecht voorrang geeft bij verhaal op de zaak, en om enkele bepalingen uit de Faillissementswet over het uitwinnen van zulke rechten in een faillissement. Voor teboekstaande luchtvaartuigen gelden zij niet. Het retentierecht zelf blijft overeind: wie afgifte mag opschorten, mag dat blijven doen. Alleen de daaraan gekoppelde voorrang en de bijzondere bevoegdheid om zelf uit te winnen vervallen.

Waarom deze uitsluiting

Het luchtvaartuig is in deze titel een registergoed met een gesloten stelsel van zakelijke rechten en met een eigen, nauwkeurig vastgelegde rangorde. Wie het toestel onder zich heeft, bijvoorbeeld een onderhoudsbedrijf, zou zich met de voorrang die aan een retentierecht is verbonden buiten die rangorde om vooraan in de rij kunnen plaatsen.

Dat zou twee dingen doorkruisen. Ten eerste de volgorde die de wet bewust heeft vastgelegd, met de kosten van behoud vooraan en daarna de bijzondere voorrechten en de hypotheek. Ten tweede de internationale erkenning: andere staten moeten uit het register kunnen opmaken welke rechten er op een toestel rusten, en een niet-ingeschreven retentierecht is voor hen onzichtbaar.

Wat er wel overblijft

• Kosten die zijn gemaakt tot behoud van het toestel krijgen langs de weg van artikel 8:1315 BW hun plaats, en wel een hoge.
• Wie hulp verleende of buitengewone kosten maakte voor het behoud, kan een voorrecht op grond van artikel 8:1317 BW hebben.

- Wie zekerheid wil met werking tegenover derden, komt uit bij de hypotheek van deze titel.

In de praktijk

Een onderhoudsbedrijf heeft een groot onderhoudsprogramma uitgevoerd en krijgt niet betaald. Afgifte van het toestel mag het opschorten tot het is betaald; die bevoegdheid neemt dit artikel niet weg. Wat het eraan niet ontleent, is voorrang bij de verdeling van de opbrengst en de mogelijkheid om langs die weg zelf uit te winnen. Het bedrijf doet er dus goed aan na te gaan of zijn werkzaamheden vallen onder de posten die de wet met voorrang beloont, en anders de gewone weg van incasso en beslag te bewandelen. Voor de eigenaar en zijn financier betekent dit vooral dat een vasthoudend onderhoudsbedrijf hun plaats in de rangorde niet doorkruist; wie dat wil voorkomen, maakt vooraf afspraken over betaling of zekerheid.