Boek 8 Artikel 545 (8:545 BW)

Verdeling van aansprakelijkheid bij schuld van meerdere schepen

Indien twee of meer schepen gezamenlijk door hun schuld een aanvaring hebben veroorzaakt, zijn de eigenaren daarvan zonder hoofdelijkheid aansprakelijk voor de schade, toegebracht aan medeschuldige schepen en aan goederen, die zich aan boord daarvan bevinden, en hoofdelijk voor alle overige schade.
Is de aansprakelijkheid niet hoofdelijk, dan zijn de eigenaren van de schepen, die gezamenlijk door hun schuld de aanvaring hebben veroorzaakt, tegenover de benadeelden aansprakelijk in verhouding tot het gewicht van de schuld van hun schepen; indien echter de omstandigheden meebrengen, dat die verhouding niet kan worden vastgesteld of indien blijkt dat de schuld van deze schepen gelijkwaardig is wordt de aansprakelijkheid in gelijke delen verdeeld.
Is de aansprakelijkheid hoofdelijk, dan moet elk der aansprakelijke eigenaren zijn door het tweede lid van dit artikel vastgestelde aandeel in de betaling aan de schuldeiser voor zijn rekening nemen. Onder voorbehoud van artikel 364 en artikel 880 heeft hij, die meer dan zijn aandeel heeft betaald, voor het overschot verhaal op zijn medeschuldenaren, die minder dan hun aandeel hebben betaald.

Toelichting

Bij veel aanvaringen valt beide schepen iets te verwijten. Dit artikel regelt hoe de aansprakelijkheid dan wordt verdeeld, en maakt daarbij een onderscheid dat op het eerste gezicht ingewikkeld oogt maar een duidelijke logica heeft.

Twee soorten schade

Voor de schade aan de medeschuldige schepen zelf en aan de goederen aan boord daarvan zijn de eigenaren aansprakelijk zonder hoofdelijkheid. Voor alle overige schade zijn zij juist wel hoofdelijk aansprakelijk. Die overige schade is onder meer letselschade en schade van derden, zoals de eigenaar van een aangevaren kunstwerk of van een derde schip.

Waarom dat onderscheid

De gedachte is dat schepen die samen de aanvaring veroorzaakten onderling niet meer op elkaar mogen verhalen dan hun aandeel rechtvaardigt; zij zijn immers allebei mede-oorzaak. Een buitenstaander die er niets mee te maken heeft, hoort daar geen last van te hebben: die kan elk van de betrokken eigenaren voor het geheel aanspreken en hoeft de schuldverdeling niet af te wachten.

De maatstaf voor de verdeling

Waar de aansprakelijkheid niet hoofdelijk is, draagt iedere eigenaar tegenover de benadeelden een deel dat overeenkomt met hoe zwaar de schuld van zijn eigen schip weegt. Kan die verhouding door de omstandigheden niet worden vastgesteld, of blijkt de schuld gelijkwaardig, dan wordt in gelijke delen verdeeld. Die vangnetregel voorkomt dat een zaak vastloopt op een verdeling die niet te bepalen is.

Onderling verhaal bij hoofdelijkheid

Is de aansprakelijkheid wel hoofdelijk, dan moet elk van de aansprakelijke eigenaren zijn aandeel volgens diezelfde schuldverhouding voor zijn rekening nemen. Wie meer dan zijn aandeel heeft betaald, heeft voor het meerdere verhaal op de medeschuldenaren die minder betaalden. Daarbij gelden wel de voorbehouden die de wet maakt, waaronder de bepalingen van artikel 8:364 BW en artikel 8:880 BW.

In de praktijk

Botsen twee schepen doordat beide te snel voeren en te laat uitweken, dan draagt ieder zijn eigen schade naar rato van zijn schuld, terwijl een gewonde matroos of een getroffen derde bij elk van beide eigenaren voor het geheel kan aankloppen. De discussie gaat dan al snel over percentages. Nauwkeurige vastlegging van koers, snelheid, zicht en communicatie is daarvoor doorslaggevend, evenals een deskundig rapport dat de manoeuvres reconstrueert.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer is er schuld van het schip?

Hoge Raad · 2001-11-30 · ECLI:NL:HR:2001:AD3922

Toen in een jachthaven brand van het ene binnenschip naar het andere oversloeg, werd de eigenaar van het eerste schip aangesproken. De Hoge Raad zet uiteen wanneer de eigenaar van een binnenschip de schade moet vergoeden: daarvoor is schuld van het schip nodig, en daarvan is sprake bij een fout van iemand voor wie de eigenaar aansprakelijk is, bij een fout van iemand die ten behoeve van het schip of de lading werkt, of wanneer zich een bijzonder gevaar verwezenlijkt doordat het schip niet aan de daaraan te stellen eisen voldeed. Het hof mocht de eigenaar dus niet aansprakelijk houden op de enkele grond dat de brand aan boord van zijn schip was ontstaan, zonder dat de oorzaak van die brand vaststond.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst