Boek 8 Artikel 360 (8:360 BW)

Bij een rompbevrachting neemt de bevrachter het kale schip in gebruik en exploiteert hij het met eigen bemanning. Voor buitenstaanders is dat niet altijd zichtbaar: zij zien een schip en doen daarmee zaken. Dit artikel geeft hun een extra debiteur. Verricht de rompbevrachter een rechtshandeling die er rechtstreeks toe strekt het schip in bedrijf te brengen of te houden, dan is de reder daarvoor hoofdelijk naast hem aansprakelijk. De schuldeiser kan dus kiezen wie hij aanspreekt. Ook het in ontvangst nemen van een verklaring telt daarbij als rechtshandeling.

Wanneer de reder er niet aan vastzit

De wet noemt drie situaties waarin de hoofdelijke aansprakelijkheid niet geldt:

• aan de wederpartij is kenbaar gemaakt dat de rompbevrachter de reder niet kan binden, of die wederpartij wist, of moest zonder eigen onderzoek weten, dat de handeling buiten het genoemde doel viel;
• het gaat om vervoerovereenkomsten, om arbeidsovereenkomsten met de bemanning of om de bijzondere overeenkomsten die elders in dit boek zijn aangewezen;
• de reder had de feitelijke macht over het schip verloren door een ongeoorloofde handeling, bijvoorbeeld doordat het schip werd weggenomen, en de schuldeiser was bovendien niet te goeder trouw.

Bij de eerste uitzondering is de positie van de wederpartij beslissend: wat haar is meegedeeld en wat zij wist of zonder eigen onderzoek moest weten. Bij de tweede gaat het om het soort overeenkomst, ongeacht wat de wederpartij wist. Bij de derde moeten twee omstandigheden samen aanwezig zijn.

Subrogatie bij scheepvaartrechten

Het laatste lid regelt iets anders. Wie loodsgelden, kanaal- of havengelden of andere scheepvaartrechten betaalt ten behoeve van de reder, een rompbevrachter, een tijdbevrachter, de kapitein of een andere schuldenaar daarvan, treedt van rechtswege in de rechten van de schuldeiser. Wie voorschiet, krijgt daarmee de vordering van de haven of de loodsdienst in handen, met de nevenrechten die daarbij horen, zonder dat een afzonderlijke akte van overdracht nodig is.

In de praktijk

Een keuringsbedrijf controleert in opdracht van de rompbevrachter de reddingsmiddelen van het schip, een inspectie die nodig is om het schip te mogen laten varen. De rekening blijft onbetaald. Strekt de opdracht rechtstreeks tot het in bedrijf houden van het schip, dan kan het keuringsbedrijf in een geval als dit ook de reder aanspreken, tenzij het vooraf te horen kreeg dat de rompbevrachter de reder niet kan binden. Anders ligt het voor een verlader die met de rompbevrachter een vervoerovereenkomst heeft gesloten: voor vorderingen uit die overeenkomst geldt de hoofdelijkheid op grond van het derde lid niet. Bij het vijfde lid gaat het om een andere verhouding: wie voor een ander kanaalgelden heeft voldaan, kan het betaalde daarna op die ander verhalen met de rechten die de kanaalbeheerder had.