Boek 8 Artikel 621 (8:621 BW)

Een aansprakelijkheidsregeling die zwaar op de reder drukt, moet scherp zijn afgebakend. Dit artikel doet dat voor gevaarlijke stoffen aan boord van een zeeschip: het bepaalt over welke periode de regeling loopt, wanneer zij wijkt voor een contractuele verhouding en welke gevallen erbuiten blijven.

De periode aan boord

De regeling geldt voor de periode waarin de gevaarlijke stof zich aan boord van een schip bevindt. Dat begint niet pas als de luiken dicht zijn: de periode loopt vanaf het begin van de inlading van de stof tot het einde van de lossing ervan. De kwetsbare momenten van laden en lossen vallen er dus binnen, wat verstandig is omdat juist dan veel misgaat.

Voorrang voor de exploitatieovereenkomst

Is de reder tegenover degene die de vordering instelt aansprakelijk uit hoofde van een exploitatieovereenkomst, of kan hij zich tegenover die persoon op zo'n overeenkomst beroepen, dan geldt deze afdeling niet. De gedachte is dat de contractuele verhouding tussen partijen dan al een eigen aansprakelijkheidsregime kent, met eigen verweren en eigen grenzen. Twee stelsels naast elkaar zou tot ongerijmde uitkomsten leiden.

Voor een ladingbelanghebbende met een vervoerovereenkomst betekent dat: eerst kijken naar het contract en de daarbij horende vervoersregeling. Voor een derde die buiten elke contractuele band staat, blijft de afdeling het aangewezen spoor.

Verdere uitzonderingen en samenloop

De afdeling geldt niet voor schade die ontstaat wanneer het schip uitsluitend wordt gebruikt in een gebied dat niet voor publiek toegankelijk is, terwijl dat gebruik onderdeel is van een bedrijfsuitoefening ter plaatse. Denk aan een besloten industrieterrein met eigen water. Zij geldt evenmin voor schade door verontreiniging door bunkerolie; daarvoor kent deze titel een eigen afdeling.

Verder regelt de wet de samenloop met de algemene aansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen uit Boek 6. Bevindt de stof zich aan boord in de hier bedoelde periode, dan geldt artikel 6:175 BW niet, tenzij het gaat om het zojuist genoemde besloten bedrijfsterrein. Zo wordt dubbele toepassing voorkomen en is duidelijk welk regime aan de orde is.

• Bepaal eerst of er een contractuele band bestaat; die gaat voor.
• Let op het onderscheid met de regeling voor bunkerolie.

- Laden en lossen vallen binnen de periode waarover de regeling loopt.

In de praktijk

Bij het lossen van een partij chemicaliën in een zeehaven ontsnapt een damp die omwonenden onwel maakt en waarvoor een straat wordt ontruimd. De omwonenden hebben geen enkele contractuele band met de reder en kunnen zich op deze afdeling beroepen, ook al was de lossing al half gevorderd. De ontvanger van de lading, die wel een vervoerovereenkomst heeft, moet daarentegen in zijn eigen contractuele verhouding kijken. En was er alleen brandstof uit de bunkers gelekt, dan is niet deze afdeling maar de bunkerolieregeling het juiste spoor.