Boek 8 Artikel 1831 (8:1831 BW)

Dit artikel gaat over de dispache, de berekening en omslag van een avarij-grosse. Avarij-grosse is de figuur waarbij opofferingen en kosten die zijn gemaakt om schip en lading gezamenlijk te redden, over alle belanghebbenden worden verdeeld. Wie het met die berekening niet eens is of haar juist bevestigd wil zien, kan om herziening of om homologatie verzoeken. Dat recht vervalt na zes jaar.

Twee verzoeken, één termijn

Het artikel bestrijkt beide wegen. Homologatie is de gerechtelijke bekrachtiging van de dispache, waarmee die vaststaat tussen partijen. Herziening is het tegenovergestelde: een verzoek om de berekening opnieuw te laten doen omdat zij niet klopt. Voor beide geldt dezelfde termijn.

• Het recht om homologatie te verzoeken.
• Het recht om herziening van de berekening te verzoeken.

- Beide vervallen zes jaar na de mededeling.

Het beginmoment

De termijn begint met de aanvang van de dag volgend op de dag waarop de dispache of een uittreksel daarvan aan belanghebbenden is meegedeeld. Beslissend is dus de mededeling en niet de datum waarop de dispacheur zijn werk afrondde. Voor belanghebbenden is dat gunstig: zij kunnen pas reageren wanneer zij het stuk kennen.

Verval, niet verjaring

Er staat verval en niet verjaring, en dat verschil telt. Het recht houdt op te bestaan; er valt niets te stuiten. Zes jaar is ruim in vergelijking met de andere termijnen in deze titel, en dat past bij de aard van avarij-grosse: de belangen zijn vaak groot, de berekening is complex en de kring van betrokkenen is breed en internationaal. Zes jaar geeft ruimte om de berekening deugdelijk te laten beoordelen.

In de praktijk

Na een schadegeval waarbij lading is opgeofferd om het schip te redden, stelt een dispacheur de omslag op en stuurt een uittreksel aan alle betrokkenen. Een ladingbelanghebbende twijfelt aan de waardering van zijn partij. Hij heeft ruim de tijd om herziening te vragen, maar hij moet de datum van die mededeling bewaren, want daarop rust de hele berekening van zijn termijn. Zonder die datum is niet vast te stellen of het recht nog bestaat. Wie een dispache ontvangt, archiveert daarom eerst de begeleidende brief. Dat stuk bevat immers de datum waar alles op steunt.