Boek 8 Artikel 1770 (8:1770 BW)

Dit korte artikel regelt de verjaring binnen de rederij. Van een rederij is sprake wanneer een zee- of binnenschip volgens de openbare registers aan meerdere personen gezamenlijk toebehoort; die leden kunnen een boekhouder aanstellen die het beheer voert, maar verplicht is dat niet. Vorderingen tussen de leden onderling en tussen de leden en de boekhouder verjaren door verloop van vijf jaar.

Waarom veel langer

Vijf jaar valt op in een boek waarin termijnen van een jaar of korter de norm zijn. Het verschil zit in het karakter van de verhouding. Bij vervoer gaat het om losse transacties met wisselende tegenpartijen, waarbij snel duidelijkheid nodig is. Binnen een rederij gaat het om een duurzame samenwerking waarin rekeningen over jaren lopen, aandelen worden gehouden en resultaten periodiek worden verdeeld.

• De termijn geldt tussen de leden van de rederij onderling.
• Zij geldt ook tussen de leden en de boekhouder.

- Zij bedraagt vijf jaar en niet één jaar.

Alleen in die hoedanigheid

De wet voegt eraan toe dat het gaat om vorderingen tussen deze partijen als zodanig. Het moet dus gaan om de verhouding die uit de rederij voortvloeit. Sluit een lid met de boekhouder een gewone vervoerovereenkomst of een koopovereenkomst, dan is dat een andere verhouding, met haar eigen termijn. Wie een vordering beoordeelt, moet dus eerst vaststellen in welke hoedanigheid partijen tegenover elkaar staan.

De positie van de boekhouder

De boekhouder voert het beheer en legt daarover verantwoording af. Juist bij die verantwoording komen geschillen vaak pas laat aan het licht, bijvoorbeeld wanneer een lid uittreedt of wanneer de exploitatie eindigt en de balans wordt opgemaakt. Een ruimere termijn past bij die werkelijkheid en voorkomt dat een lid zijn rechten kwijt is voordat hij ze kon overzien. Die verantwoording strekt zich vaak uit over meerdere boekjaren.

In de praktijk

Bij de afwikkeling van een rederij blijkt dat een lid over meerdere jaren te weinig heeft ontvangen uit de exploitatie. Hij kan die vorderingen aanspreken zolang zij binnen vijf jaar vallen. Zou hetzelfde lid iets willen vorderen uit een vervoerovereenkomst die hij met de rederij sloot, dan geldt daarvoor de veel kortere termijn uit de vervoerafdelingen van deze titel. Het onderscheid tussen beide hoedanigheden is hier doorslaggevend.