- De vervoerder bij een vervoerovereenkomst onder cognossement, als bedoeld in artikel 377, is in ieder geval van alle aansprakelijkheid, welke dan ook, met betrekking tot de vervoerde zaken ontheven, tenzij een rechtsvordering wordt ingesteld binnen één jaar, welke termijn begint met de aanvang van de dag volgende op de dag van aflevering of de dag waarop de zaken hadden moeten zijn afgeleverd.
- In afwijking van het eerste lid kunnen rechtsvorderingen tot verhaal op een derde zelfs na afloop van de in dat lid genoemde termijn worden ingesteld gedurende een termijn van drie maanden, te rekenen van de dag waar op degene die een zodanige rechtsvordering tot verhaal instelt ten aanzien van het van hemzelf gevorderde de zaak heeft geregeld of waarop hij te dien aanzien in rechte is aangesproken.
- De in het eerste lid bedoelde termijn kan worden verlengd bij overeenkomst tussen partijen, gesloten nadat de gebeurtenis die de rechtsvordering heeft doen ontstaan, heeft plaats gehad.
Boek 8 Artikel 1712 (8:1712 BW)
Vervaltermijn bij zeevervoer onder cognossement
Wettekst
Toelichting
Dit artikel geldt voor het zeevervoer onder cognossement, het document waarin de vervoerder erkent dat hij de lading heeft ontvangen en dat recht geeft op aflevering. De regel is streng: de vervoerder is van alle aansprakelijkheid met betrekking tot de vervoerde zaken ontheven, tenzij binnen één jaar een rechtsvordering wordt ingesteld.
Ontheffing, niet verjaring
Het verschil met de gewone verjaring is wezenlijk. Hier gaat het niet om een verweer dat de schuldenaar kan voeren, maar om een ontheffing van aansprakelijkheid die intreedt als er niet tijdig wordt gedagvaard. De aansprakelijkheid houdt op te bestaan. Een vordering buiten rechte, hoe duidelijk ook geformuleerd, houdt de termijn niet tegen; er moet daadwerkelijk een rechtsvordering worden ingesteld.
- De termijn bedraagt één jaar en is hard.
- Hij begint met de aanvang van de dag na de dag van aflevering.
- Is er niet afgeleverd, dan telt de dag waarop dat had moeten gebeuren.
Extra tijd voor regres
Het tweede lid geeft lucht aan wie zelf is aangesproken en wil doorschuiven. Vorderingen tot verhaal op een derde kunnen ook na het jaar nog worden ingesteld, gedurende drie maanden. Die termijn begint op de dag waarop degene die het regres neemt de zaak ten aanzien van wat van hemzelf werd gevorderd heeft geregeld, of waarop hij daarvoor in rechte is aangesproken. Zo hoeft een tussenschakel niet uit voorzorg te procederen tegen zijn eigen onderaannemer.
Verlengen mag
Het derde lid staat toe dat partijen de termijn verlengen bij overeenkomst, mits die is gesloten nadat de gebeurtenis die tot de vordering leidde heeft plaatsgehad. Dat sluit aan bij de algemene regel over verlenging in dit boek. Vooraf afspreken kan dus niet, achteraf wel, en in de zeevaart is dat een gebruikelijke manier om onderhandelingsruimte te scheppen.
In de praktijk
Een ontvanger onderhandelt bijna een jaar over ladingschade en denkt dat het gesprek de termijn wel zal opschorten. Dat is niet zo. Loopt de tijd af zonder dagvaarding en zonder een na de gebeurtenis gemaakte verlengingsafspraak, dan is de vervoerder ontheven. Wie in zeezaken werkt, zet daarom bij ontvangst van een claim meteen de uiterste datum in de agenda. Een korte notitie in het dossier voorkomt hier een onherstelbaar verlies.