Boek 8 Artikel 1673 (8:1673 BW)

Aansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen aan boord van een spoorvoertuig

De spoorwegonderneming die ten tijde van een gebeurtenis met een spoorvoertuig aan boord waarvan zich een gevaarlijke stof bevindt, de zeggenschap heeft over het gebruik van dat spoorvoertuig, is aansprakelijk voor de schade door deze stof veroorzaakt ten gevolge van deze gebeurtenis. Indien de gevaarlijke stof zich bevindt in een spoorvoertuig, voortbewogen door middel van tractie, berust de zeggenschap over het gebruik van dat spoorvoertuig bij de spoorwegonderneming die de zeggenschap over de tractie heeft. Bestaat de gebeurtenis uit een opeenvolging van feiten met dezelfde oorzaak, dan rust de aansprakelijkheid op de spoorwegonderneming die ten tijde van het eerste feit de zeggenschap over het gebruik van het spoorvoertuig had.
De spoorwegonderneming is niet aansprakelijk indien: a. de schade is veroorzaakt door een oorlogshandeling, vijandelijkheden, burgeroorlog, opstand of natuurgebeuren van uitzonderlijke, onvermijdelijke en onweerstaanbare aard; b. de schade uitsluitend is veroorzaakt door een handelen of nalaten van een derde, niet zijnde een persoon genoemd in het vijfde lid, onderdeel a, geschied met het opzet de schade te veroorzaken; c. de afzender of enige andere persoon niet heeft voldaan aan zijn verplichting hem in te lichten over de gevaarlijke aard van de stof, en noch de spoorwegonderneming, noch de in het vijfde lid, onderdeel a, genoemde personen wisten of hadden behoren te weten dat deze gevaarlijk was.
Indien de spoorwegonderneming bewijst dat de schade geheel of gedeeltelijk het gevolg is van een handelen of nalaten van de persoon die de schade heeft geleden, met het opzet de schade te veroorzaken, of van de schuld van die persoon, kan hij geheel of gedeeltelijk worden ontheven van zijn aansprakelijkheid tegenover die persoon.
De spoorwegonderneming kan voor schade slechts uit anderen hoofde dan deze afdeling worden aangesproken in het geval van het tweede lid, onderdeel c, alsmede in het geval dat hij uit hoofde van arbeidsovereenkomst kan worden aangesproken. In het geval van het tweede lid, onderdeel c, kan de spoorwegonderneming deze aansprakelijkheid beperken als ware hij op grond van deze afdeling aansprakelijk.
Behoudens de artikelen 1674 en 1675 zijn voor schade niet aansprakelijk: a. de ondergeschikten, vertegenwoordigers of lasthebbers van de spoorwegonderneming, b. ieder die ten behoeve van het spoorrijtuig werkzaamheden verricht, c. zij die anders dan tegen een uitdrukkelijk en redelijk verbod vanwege de spoorwegonderneming in hulp verlenen aan het spoorrijtuig, de zich aan boord daarvan bevindende zaken of personen, d. zij die op aanwijzing van een bevoegde overheidsinstantie hulp verlenen aan het spoorrijtuig, de zich aan boord daarvan bevindende zaken of personen, e. zij die preventieve maatregelen nemen met uitzondering van de spoorwegonderneming, f. de ondergeschikten, vertegenwoordigers of lasthebbers van de in dit lid, onderdelen b, c, d en e, van aansprakelijkheid vrijgestelde personen, tenzij de schade is ontstaan uit hun eigen handelen of nalaten, geschied hetzij met het opzet die schade te veroorzaken, hetzij roekeloos en met de wetenschap dat die schade er waarschijnlijk uit zou voortvloeien.
De spoorwegonderneming heeft, voor zover niet anders is overeengekomen, verhaal op de in het zesde lid bedoelde personen, doch uitsluitend indien dezen ingevolge het slot van dit lid voor de schade kunnen worden aangesproken.
Voor de toepassing van dit en het volgende artikel wordt de beheerder van de door de spoorwegonderneming gebruikte spoorweginfrastructuur begrepen onder de in lid 5 onder a bedoelde personen.

Toelichting

Dit artikel bevat de kern van de regeling over gevaarlijke stoffen op het spoor. Aansprakelijk is de spoorwegonderneming die ten tijde van de gebeurtenis de zeggenschap heeft over het gebruik van het spoorvoertuig waarin de stof zich bevindt. Zij staat in voor de schade die de stof door die gebeurtenis veroorzaakt, zonder dat haar schuld hoeft te worden aangetoond.

Wie de zeggenschap heeft

De wet werkt dat begrip verder uit. Wordt het voertuig voortbewogen door tractie, dan ligt de zeggenschap bij de onderneming die over die tractie beslist. Bestaat de gebeurtenis uit een reeks feiten met dezelfde oorzaak, dan geldt de onderneming die bij het eerste feit de zeggenschap had. Zo is er ook bij een langgerekt incident één aanspreekpunt.

Wanneer zij niet aansprakelijk is

Het tweede lid noemt drie ontheffingsgronden, en die zijn eng geformuleerd.

Schade door oorlogshandelingen, vijandelijkheden, burgeroorlog, opstand of een natuurgebeuren van uitzonderlijke, onvermijdelijke en onweerstaanbare aard.
Schade die uitsluitend is veroorzaakt door een derde die met het opzet handelde de schade te veroorzaken.

- Het geval waarin niemand haar over de gevaarlijke aard van de stof heeft ingelicht en zij en haar mensen dat ook niet hoefden te weten.

Eigen schuld en samenloop

Bewijst de onderneming dat de schade geheel of gedeeltelijk voortkomt uit opzet of schuld van de benadeelde zelf, dan kan zij tegenover die persoon geheel of gedeeltelijk worden ontheven. Buiten deze afdeling kan zij in beginsel niet worden aangesproken; dat kan alleen in het geval van de ontbrekende informatie over de stof en wanneer zij op grond van een arbeidsovereenkomst wordt aangesproken. In het eerste geval mag zij haar aansprakelijkheid begrenzen alsof deze afdeling van toepassing was.

Wie buiten schot blijft

Het vijfde lid stelt een reeks personen vrij van aansprakelijkheid: de mensen van de spoorwegonderneming, wie werkzaamheden aan het spoorrijtuig verricht, hulpverleners die niet tegen een uitdrukkelijk en redelijk verbod in handelen of die op aanwijzing van de overheid optreden, en wie preventieve maatregelen neemt. Bij die laatste categorie is de spoorwegonderneming zelf uitdrukkelijk uitgezonderd: treft zij die maatregelen, dan blijft zij gewoon aansprakelijk. De vrijstelling vervalt bij opzet of bij roekeloos handelen met de wetenschap dat schade waarschijnlijk zou volgen. De beheerder van de gebruikte infrastructuur wordt bij deze regeling tot de mensen van de onderneming gerekend.

In de praktijk

Bij een ontsporing komt een gevaarlijke stof vrij en een naburig bedrijf moet ontruimen. De getroffen partijen richten zich tot de onderneming die op dat moment de zeggenschap had over het gebruik van de wagen. Een brandweerman of een omstander die hielp, hoeft niet te vrezen zelf te worden aangesproken, tenzij hij bewust roekeloos handelde.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst