Boek 8 Artikel 1661 (8:1661 BW)

Dit artikel wijst aan wie de risicoaansprakelijkheid draagt die het algemene vermogensrecht verbindt aan gebrekkige roerende zaken en aan gebrekkige opstallen, wanneer het gaat om het spoor. Het gebruikt daarvoor de techniek van kanalisering: de aansprakelijkheid wordt bij één duidelijk aanwijsbare partij gelegd, zodat een benadeelde niet hoeft uit te zoeken wie eigenaar of bezitter is.

Het spoorvoertuig volgt het gebruik

Voor de risicoaansprakelijkheid van artikel 6:173 BW geldt dat zij rust op de onderneming bij wie het spoorvoertuig in gebruik is. Is dat een spoorwegonderneming, dan draagt zij haar. Wordt het voertuig gebruikt in een bedrijf van andere aard, dan komt zij bij dat bedrijf te liggen. En bestaat het gebruik erin dat het voertuig ter beschikking wordt gesteld voor het bedrijf van een ander, dan verschuift de aansprakelijkheid naar die ander.

• Bij een spoorwegonderneming: die onderneming.
• Bij een bedrijf van andere aard: dat bedrijf.

- Bij terbeschikkingstelling voor het bedrijf van een ander: die ander.

De infrastructuur volgt het beheer

Het tweede lid doet hetzelfde voor de spoorweginfrastructuur. De risicoaansprakelijkheid van artikel 6:174 BW, die ziet op gebrekkige opstallen, rust op de beheerder. Niet de eigendom is dus beslissend, maar het beheer. Op het spoor kunnen eigendom, beheer en gebruik bij verschillende partijen liggen; dit lid wijst voor de opstal de beheerder aan.

Wat de benadeelde nog moet aantonen

Het artikel regelt alleen wie aansprakelijk is, niet of er aansprakelijkheid bestaat. Daarvoor gelden de vereisten van de artikelen in Boek 6 waarnaar het verwijst. Bij een spoorvoertuig moet het gaan om een roerende zaak met een gebrek waarvan bekend is dat zij een bijzonder gevaar voor personen of zaken oplevert als zij niet aan de eisen voldoet, en moet dat gevaar zich hebben verwezenlijkt. Bij de infrastructuur moet de opstal niet voldoen aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen en daardoor gevaar voor personen of zaken opleveren. Is aan die vereisten voldaan, dan wijst dit artikel de partij aan die de benadeelde kan aanspreken. Hoe die partij de schade vervolgens intern afwikkelt met eigenaars, lessors of onderhoudsbedrijven, regelt het artikel niet.

In de praktijk

Een omwonende raakt gewond doordat een onderdeel van een wagon losraakt. Hij hoeft niet te achterhalen wie de wagon bezit of huurt; hij richt zich tot de onderneming die het voertuig gebruikte. Gaat het om een verzakking van de baan, dan is de beheerder van de infrastructuur de aangewezen partij. De kanalisering ziet alleen op de aansprakelijkheid op grond van de artikelen 6:173 en 6:174 BW. Andere grondslagen voor aansprakelijkheid regelt dit artikel niet.