Boek 8 Artikel 1573 (8:1573 BW)

Dit artikel regelt wie wat moet bewijzen wanneer bij goederenvervoer over spoorwegen schade is ontstaan. Het werkt samen met de aansprakelijkheidsregeling en bepaalt in de praktijk vaak de uitkomst van een geschil, want de aansprakelijkheid staat of valt met de vraag wie het bewijsrisico draagt.

De gewone ontheffingsgronden

Beroept de vervoerder zich op een van de algemene ontheffingsgronden, zoals schuld van de rechthebbende, een eigen gebrek van de zaak of een omstandigheid die hij niet kon afwenden, dan moet hij zelf bewijzen dat die grond de schade heeft veroorzaakt. Er is dus geen hulp; hij draagt de volle last.

Het vermoeden bij bijzondere risico's

Voor de bijzondere risico's ligt het gunstiger voor hem. Toont hij aan dat de schade, gelet op de omstandigheden, uit zo'n risico kán zijn ontstaan, dan wordt vermoed dat het ook daardoor is gekomen. Hij hoeft het oorzakelijk verband dus niet hard te maken, maar alleen aannemelijk dat het risico zich hier kon verwezenlijken.

• De vervoerder bewijst dat een bijzonder risico de schade kan verklaren.
• Daarmee ontstaat het vermoeden dat het risico de oorzaak was.

- De rechthebbende mag bewijzen dat de schade er geheel of gedeeltelijk niet door is veroorzaakt.

Uitzondering bij open wagens

Het derde lid haalt het vermoeden weg in één situatie. Gaat het om het risico van vervoer in open wagens en betreft het een ongewoon groot verlies of het verlies van hele colli, dan werkt het vermoeden niet. Dat is verstandig: open vervoer verklaart wel geleidelijke verliezen en weerinvloeden, maar niet dat een volledige zending of een aanzienlijk deel daarvan verdwijnt.

Waarom deze opbouw

De wetgever erkent dat sommige oorzaken nu eenmaal in de aard van bepaalde zendingen liggen en dat de vervoerder daarop weinig invloed heeft. Tegelijk wil hij voorkomen dat een beroep op zo'n risico een vrijbrief wordt. Het vermoeden is daarom weerlegbaar en geldt niet waar het niet past.

In de praktijk

Een lading kolen in open wagens komt lichter aan dan bij vertrek. De vervoerder wijst op het bijzondere risico van open vervoer en het vermoeden speelt in zijn voordeel. Ontbreekt echter een volledige wagenlading, dan gaat dat vermoeden niet op en moet hij zich verantwoorden langs de gewone weg. Voor de ladingbelanghebbende loont het dus om precies vast te leggen wat er weg is en hoeveel.