Boek 8 Artikel 1397 (8:1397 BW)

Dit artikel geeft de luchtvervoerder een verweer dat op alle aansprakelijkheidsbepalingen van deze afdeling doorwerkt. Draagt de benadeelde zelf bij aan de schade, dan wordt de vervoerder geheel of gedeeltelijk van zijn aansprakelijkheid ontheven, en wel in de mate waarin die eigen schuld of nalatigheid de schade heeft veroorzaakt. De bewijslast ligt bij de vervoerder: hij moet dat gedrag aantonen.

Een verdeling naar oorzaak

De ontheffing is geen alles-of-nietskwestie. De wet spreekt van geheel of gedeeltelijk en koppelt de omvang aan de mate waarin het gedrag van de benadeelde heeft bijgedragen. Dat betekent dat een rechter tot een verdeling kan komen waarbij de vervoerder een deel van de schade draagt en de benadeelde de rest.

• De vervoerder moet het gedrag van de benadeelde bewijzen, niet andersom.
• Het moet gaan om schuld of nalatigheid die de schade heeft veroorzaakt of daaraan heeft bijgedragen.

- De ontheffing werkt in de verhouding tot de eiser tegen wie zij wordt ingeroepen; het verweten gedrag kan ook dat van zijn rechtsvoorganger of van de reiziger zelf zijn.

Ook gedrag van de rechtsvoorganger

Het eerste lid noemt naast de eiser ook de persoon aan wie deze zijn rechten ontleent. Wie een vordering overneemt of als verzekeraar in de rechten van een reiziger treedt, krijgt die vordering dus met dezelfde beperkingen als de oorspronkelijke gerechtigde had. Men kan het verweer niet afschudden door de vordering over te dragen.

Vorderingen van nabestaanden

Het tweede lid ziet op de situatie waarin niet de reiziger zelf maar een ander vergoeding vraagt wegens diens dood of letsel. Ook dan kan de vervoerder zich beroepen op schuld of nalatigheid van de reiziger. Dat is een bewuste keuze: de vordering van de nabestaande is verbonden met wat de reiziger is overkomen, en het gedrag van de reiziger telt dus mee. Het derde lid maakt duidelijk dat dit verweer op de hele afdeling ziet, ook op de bepaling over de minimumbescherming die verderop staat.

In de praktijk

Een reiziger blijft tijdens sterke turbulentie los rondlopen ondanks herhaalde waarschuwingen en loopt letsel op. De vervoerder zal aanvoeren dat de reiziger de instructies negeerde. Slaagt hij daarin, dan kan de vergoeding worden verminderd naar de mate waarin dat gedrag de schade veroorzaakte. Voor de reiziger betekent dit dat het loont om vast te leggen welke waarschuwingen wel en niet zijn gegeven en of het gordelsignaal daadwerkelijk brandde.