Boek 8 Artikel 1317 (8:1317 BW)

Wie een luchtvaartuig in nood helpt of buitengewone kosten maakt om het te behouden, doet dat vaak zonder opdracht en zonder zekerheid van betaling. Dit artikel verbindt aan zulke vorderingen een sterk voorrecht op het toestel zelf.

Welke vorderingen zijn bevoorrecht

• Vorderingen tot betaling van hulploon voor hulp die aan het luchtvaartuig is verleend.
• Aanspraken op vergoeding van buitengewone uitgaven die nodig waren om het toestel te behouden.

De tweede categorie is beperkt. Het moet gaan om kosten die buitengewoon zijn en die noodzakelijk waren voor het behoud van het toestel. Gewone kosten van onderhoud, stalling in normale omstandigheden of reparaties die alleen de inzetbaarheid verbeteren, vallen daar niet onder.

Het toestel moet op het moment waarop die vorderingen ontstonden te boek staan in de openbare registers of in een verdragsregister. Het voorrecht is dus verbonden aan een geregistreerd toestel.

De plaats in de rangorde

Deze vorderingen krijgen voorrang op elke andere bevoorrechte vordering, uit welke wet die ook voortvloeit, en dus ook op de hypotheek. Alleen de kosten van uitwinning en behoud die artikel 8:1315 BW noemt, gaan er nog voor. Daarmee staan zij, na die kosten, bovenaan de rangorde van de vorderingen die op het toestel kunnen worden verhaald.

De geografische voorwaarde

Het voorrecht bestaat alleen wanneer de hulpverlening, of het werk dat tot behoud strekte, is afgerond in Nederland dan wel in een Verdragsstaat waarvan het recht aan zulke vorderingen een voorrecht met zaaksgevolg verbindt. Zo ontstaat er geen voorrecht dat in het land van handeling zelf geen erkenning zou vinden.

Verder is artikel 3:284 BW hier niet van toepassing; de regeling van deze titel treedt daarvoor in de plaats.

In de praktijk

Een toestel maakt een noodlanding op een veld en dreigt weg te zakken in de modder. Een bergingsbedrijf zet zwaar materieel in om het toestel te bergen en vervolgens te stallen. Zijn vordering voor hulploon en voor de buitengewone kosten van behoud gaat bij een latere uitwinning boven die van de bank met haar hypotheek. Wel moet het bedrijf letten op de korte termijn van artikel 8:1320 BW: een voorrecht dat niet tijdig wordt ingeschreven en vastgesteld, verdwijnt. Ook is van belang waar de werkzaamheden zijn afgerond, want die plaats bepaalt of het voorrecht overeind blijft. Wie hulp verleent, doet er daarom goed aan van meet af aan bij te houden waar en wanneer het werk is afgerond.