Boek 8 Artikel 1305 (8:1305 BW)

Deze bepaling bestaat uit één zin, maar zij bepaalt het hele goederenrechtelijke gezicht van het luchtvaartuig. Zij somt uitputtend op welke zakelijke rechten er op een in de openbare registers teboekstaand toestel kunnen rusten.

De opsomming

Het gaat om de eigendom, de hypotheek en de zakelijke rechten waarop de artikelen 8:1308 en 8:1309 BW doelen. Andere zakelijke rechten zijn uitgesloten. Wat niet in dit rijtje staat, kan op een teboekstaand luchtvaartuig dus niet worden gevestigd, hoe graag partijen dat ook zouden willen.

Waarom een gesloten opsomming

Een vliegtuig beweegt zich over de hele wereld en de rechten erop moeten in andere landen herkenbaar zijn. Hoe korter en helderder de lijst met mogelijke rechten, hoe eenvoudiger die erkenning. Een financier die een toestel als zekerheid aanvaardt, wil bovendien weten dat er geen onbekende rechten opduiken die zijn positie ondergraven.

Daar komt bij dat het register alleen betrouwbaar is als het beperkt blijft tot rechten die zich goed laten inschrijven en kenbaar maken. Een open stelsel zou dat vertroebelen.

Wat er dus niet onder valt

• Rechten die het gebruik van het toestel betreffen zonder in deze opsomming te staan, kunnen alleen verbintenisrechtelijk worden vormgegeven.
• Een lease of een gebruiksafspraak werkt daardoor tussen partijen, maar levert op zichzelf geen zakelijk recht op het toestel op.

- Wie zekerheid wil met werking tegenover derden, komt bij de hypotheek uit.

In de praktijk

Een maatschappij least een toestel en wil dat haar gebruiksrecht ook tegenover een latere koper standhoudt. Zij kan daarvoor niet een zelfbedacht zakelijk recht in het register laten opnemen; het stelsel laat dat niet toe. Wat wel kan, is het toestel als registergoed betrekken in een van de figuren die de wet noemt, zoals een hypotheek voor de financier of de bijzondere rechten die de artikelen 8:1308 en 8:1309 BW mogelijk maken. Voor de praktijk betekent dit dat de contractuele afspraken nauwkeurig moeten aansluiten op wat goederenrechtelijk beschikbaar is. Wat partijen niet als zakelijk recht kunnen vormgeven, moeten zij opvangen met contractuele afspraken en met zekerheden die het stelsel wel kent. Dat vraagt om afstemming tussen de contractuele documentatie en de inschrijving in het register.