Boek 8 Artikel 1220 (8:1220 BW)

Wie zijn aansprakelijkheid voor schade door gevaarlijke stoffen wil beperken, moet daarvoor naar de rechter. Dit artikel wijst de weg: het zegt wat er moet worden verzocht, welke procedureregels gelden en in welke volgorde de vorderingen uit het bedrag worden voldaan.

Het verzoek aan de rechtbank

De exploitant verzoekt een rechtbank die bevoegd is van de schadevorderingen kennis te nemen om twee dingen tegelijk: het bedrag vaststellen waartoe zijn aansprakelijkheid is beperkt, en bevelen dat er een procedure ter verdeling van dat bedrag volgt. Beide onderdelen horen bij elkaar; een bedrag zonder verdeling zou de gedupeerden niets bieden.

Welke procedureregels gelden

Voor het verzoek en de verdeling verklaart de wet een reeks bepalingen uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing. Daarmee sluit deze regeling aan bij de bestaande procedure voor de verdeling van beperkingsfondsen, zodat er geen apart procesrecht voor gevaarlijke stoffen hoeft te bestaan.

Voorrang voor dood en letsel

Schiet het bedrag dat voor vorderingen wegens dood of letsel geldt tekort, dan worden die vorderingen naar evenredigheid gekort. Vervolgens wordt het bedrag dat voor de overige vorderingen bestemd is naar evenredigheid verdeeld onder die overige vorderingen én onder het onvoldane deel van de vorderingen wegens dood of letsel.

Personenschade krijgt dus twee kansen: eerst een eigen bedrag, en daarna nog een plaats in de verdeling van het andere bedrag. Dat is een bewuste keuze van de wetgever, die letsel en overlijden zwaarder laat wegen dan zaakschade en gederfde winst.

De positie van de exploitant zelf

• Heeft de exploitant vrijwillig en binnen de grenzen van de redelijkheid uitgaven gedaan of offers gebracht om schade te voorkomen of te beperken, dan heeft hij daarvoor zelf ook een vordering.
• Die vordering staat in rang gelijk met de andere vorderingen op het bedrag dat niet voor dood of letsel is bestemd.

- Zo blijft er een prikkel om snel maatregelen te nemen, zonder dat de exploitant daarmee voorrang krijgt op gedupeerden.

In de praktijk

Na een lekkage uit een tankwagen zijn er gewonden, is er zaakschade bij bedrijven in de omgeving en heeft de exploitant zelf grondwerk laten uitvoeren om verspreiding te stoppen. Hij vraagt de rechtbank het beperkingsbedrag vast te stellen en de verdeling te bevelen. De gewonden komen eerst aan bod uit het daarvoor bestemde bedrag; wat zij tekortkomen schuift door naar het andere bedrag, waar de bedrijven en de exploitant met hun preventiekosten in gelijke rang meedelen.