Boek 8 Artikel 1158 (8:1158 BW)

Een limiet die ook geldt wanneer de vervoerder de schade zelf willens en wetens veroorzaakt, zou weinig voorstellen. Dit artikel neemt hem daarom in zulke gevallen ieder beroep op een beperking van zijn aansprakelijkheid af.

De maatstaf

Twee gedragingen zetten de beperking opzij. De eerste is handelen of nalaten met het opzet de schade te veroorzaken. De tweede is roekeloos handelen of nalaten met de wetenschap dat die schade er waarschijnlijk uit zou voortvloeien. Die tweede variant vraagt dus niet dat de vervoerder de schade wilde, maar wel dat hij zich van de waarschijnlijkheid ervan bewust was en toch doorging.

Het gaat om zijn eigen gedrag

De bepaling spreekt van de eigen handeling of het eigen nalaten van de vervoerder. Bij een vervoerbedrijf zit dat in wat aan het bedrijf zelf is toe te rekenen: het beleid, de inrichting van de organisatie, de keuzes van wie voor het bedrijf beslist. Een misstap van een enkele medewerker in de uitvoering is iets anders dan een eigen gedraging van de vervoerder.

Verder werkt het artikel met de woorden 'voor zover'. Is een deel van de schade wel en een deel niet aan zulk gedrag toe te schrijven, dan valt de beperking alleen weg voor dat eerste deel.

Dwingend recht

Het tweede lid verklaart ieder beding waarbij van dit artikel wordt afgeweken nietig. Partijen kunnen dus niet overeenkomen dat de limiet ook bij opzet of bewuste roekeloosheid blijft staan. Zonder die toevoeging zou de bepaling in algemene voorwaarden eenvoudig kunnen worden uitgehold en zou de bescherming die zij biedt weinig waard zijn.

In de praktijk

Een vervoerder blijft een bus inzetten waarvan de remmen volgens twee keuringsrapporten dringend vervanging behoeven, omdat vervangend materieel te duur uitkomt. Gaat het mis, dan gaat het niet om een inschattingsfout van een monteur maar om een keuze van het bedrijf zelf, en ligt de vraag voor of er roekeloos is gehandeld met de wetenschap dat er waarschijnlijk schade zou volgen. Slaagt dat betoog, dan geldt de beperking van artikel 8:1157 BW niet en komt de volledige schade voor vergoeding in aanmerking. Voor gedupeerden is dit vaak de enige route boven het plafond uit.