Boek 8 Artikel 1131 (8:1131 BW)

De wegvervoerder die zaken of documenten onder zich heeft, kan die in bepaalde gevallen vasthouden tot hij betaald krijgt. Dit artikel geeft hem twee samenhangende bevoegdheden: afgifte weigeren aan wie zich buiten de vervoerovereenkomst om meldt, en een retentierecht voor wat hem toekomt.

Afgifte weigeren aan derden

Meldt zich iemand die niet op grond van de vervoerovereenkomst, maar uit andere hoofde recht heeft op de zaken of de documenten, dan mag de vervoerder afgifte weigeren. Denk aan een schuldeiser van de afzender die stelt dat de lading hem op grond van een eigen afspraak met de afzender toekomt. Voor beslag geldt een uitzondering: is er beslag gelegd en vloeit uit de vervolging daarvan een verplichting tot afgifte aan de beslaglegger voort, dan moet de vervoerder afgeven.

Waarvoor het retentierecht geldt

Het retentierecht kan worden uitgeoefend voor wat de vervoerder verschuldigd is of nog zal worden ter zake van het vervoer van de zaken die hij vasthoudt. Naast de vracht kan het gaan om andere bedragen die met dat vervoer samenhangen, ook als zij nog niet opeisbaar zijn. Daarnaast mag hij het uitoefenen voor wat bij wijze van rembours op de zaak drukt: het bedrag dat hij bij aflevering voor de afzender moet innen.

Hoe het retentierecht eindigt

• Het bedrag waarover geen geschil bestaat moet aan de vervoerder zijn betaald.
• Voor het betwiste deel, en voor wat nog niet becijferd kan worden, moet voldoende zekerheid zijn gesteld.

- Voor het rembours hoeft de vervoerder geen zekerheid te aanvaarden; daarvoor mag hij op betaling blijven staan.

Bescherming van derden

Had de vervoerder bij ontvangst van de zaak of het document reden om te twijfelen aan de bevoegdheid van de afzender om hem die ter beschikking te stellen, dan kan hij deze rechten niet tegen de betrokken derde inroepen. Wie een zending aanneemt terwijl er duidelijke signalen zijn dat de afzender er niet over mocht beschikken, kan die zending later dus niet als onderpand voor zijn vracht gebruiken.

In de praktijk

Een vervoerder brengt een zending bouwmaterialen naar een bouwplaats. Hij rekent naast de vracht een bedrag voor wachturen, waarover de ontvanger het niet eens is, en moet bovendien een rembours innen. Hij mag de zending vasthouden tot het onbetwiste deel van de vracht is betaald en voor de wachturen voldoende zekerheid is gesteld, bijvoorbeeld met een bankgarantie. Voor het rembours geldt dat niet: daarvoor hoeft hij geen zekerheid te accepteren en mag hij op betaling wachten voordat hij lost.