Boek 8 Artikel 1103 (8:1103 BW)

Als een wegvervoerder aansprakelijk is, moet worden bepaald hoeveel hij betaalt. Artikel 8:1103 BW geeft daarvoor bij goederenvervoer over de weg een gesloten maatstaf: de afzender kan geen ander recht doen gelden dan betaling van een bedrag dat volgens deze regel wordt berekend.

De maatstaf

Gerekend wordt met de waarde die zaken als de vervoerde zouden hebben gehad, en wel zoals, op het moment waarop en op de plaats waar zij zijn afgeleverd of hadden moeten worden afgeleverd. Er zijn dus drie ankers: de staat, het tijdstip en de plaats. Niet de aankoopprijs van de afzender is beslissend, en ook niet de waarde op de plaats van vertrek.

Bij lading waarvan de prijs onderweg verandert, kan de aanknoping bij plaats en tijdstip van aflevering een aanzienlijk verschil opleveren ten opzichte van de inkoopprijs of de waarde bij vertrek.

• de waarde wordt bepaald op de plaats van aflevering
• het tijdstip van aflevering is beslissend

- de staat waarin de zaken hadden moeten aankomen telt mee

Hoe die waarde wordt vastgesteld

Het tweede lid geeft een rangorde. Eerst wordt gekeken naar de koers op de goederenbeurs. Bestaat die niet, dan naar de gangbare marktwaarde. Ontbreekt ook die, dan naar de normale waarde van zaken van dezelfde aard en hoedanigheid. Zo is er altijd een aanknopingspunt, ook voor lading waarvoor geen openbare notering bestaat.

Wat buiten de berekening valt

De wet spreekt van de waarde die zaken 'als de ten vervoer ontvangene' zouden hebben gehad. Gerekend wordt dus met zaken van die soort en in die staat, los van de plannen die deze afzender met deze partij had. Een doorverkoop tegen een bijzondere prijs, een boete die de afzender aan zijn eigen afnemer moet betalen of andere schade die alleen in zijn situatie speelt, telt bij deze berekening niet mee. Wel laat de wet de mogelijkheid open om vooraf een bijzonder belang bij de aflevering aan te geven; dan kan naast de gewone vergoeding ook bewezen bijkomende schade worden gevorderd. Het aangeven van een hogere waarde werkt anders: dat verhoogt alleen het maximum en mag niet boven de waarde uitkomen die volgens dit artikel wordt berekend.

Bovendien komt op deze uitkomst nog een plafond te liggen. De vergoeding kan niet hoger zijn dan de bedragen die in een regeling buiten dit wetboek zijn vastgesteld; die kunnen veranderen en moeten dus per geval worden opgezocht.

In de praktijk

Een partij grondstoffen gaat verloren die de afzender goedkoop had ingekocht en die op de bestemming veel meer waard was geworden. Hij krijgt de waarde op de losplaats, niet zijn inkoopprijs. Andersom geldt hetzelfde: was de prijs gedaald, dan krijgt hij minder dan hij betaalde. Een hoger of bijzonder belang kan alleen worden meegenomen langs de weg van de aangegeven waarde van artikel 8:1106 BW of het bijzondere belang bij de aflevering van artikel 8:1107 BW.