Boek 8 Artikel 1100 (8:1100 BW)

De lijst met bijzondere risico's uit artikel 8:1099 BW zou weinig waard zijn als de vervoerder telkens hard moest bewijzen dat het risico zich werkelijk heeft verwezenlijkt. Artikel 8:1100 BW helpt hem met een vermoeden, en het bouwt daar tegelijk waarborgen omheen.

Het vermoeden

Bewijst de vervoerder dat het tekortschieten gelet op de omstandigheden een gevolg heeft kunnen zijn van een of meer bijzondere risico's, dan wordt vermoed dat het daaruit voortvloeit. Hij hoeft dus niet aan te tonen dat het zo is gegaan, maar dat het zo gegaan kan zijn. Degene die tegenover hem recht heeft op de zaken kan vervolgens bewijzen dat het tekortschieten geheel of gedeeltelijk niet door zo'n risico is veroorzaakt.

Dat maakt de bewijspositie evenwichtig. De vervoerder moet een plausibele verklaring geven, en de ladingzijde krijgt de kans die te weerleggen, bijvoorbeeld met een expertiserapport.

• de vervoerder toont aan dat het risico de oorzaak kán zijn geweest
• daarna geldt het vermoeden dat het de oorzaak ís

- de ladingbelanghebbende mag tegenbewijs leveren

Open vervoer met grote tekorten

Bij vervoer in een onoverdekt voertuig geldt het vermoeden niet wanneer zich een ongewoon groot tekort voordoet of een ongewoon groot verlies van colli. De gedachte is duidelijk: open vervoer verklaart wel wat schade door weer of wind, maar niet dat er ineens een groot deel van de lading ontbreekt. Dan ligt diefstal of onzorgvuldigheid meer voor de hand.

Extra eisen bij conditionering en dieren

Is een speciaal ingericht voertuig afgesproken om de lading aan temperatuur- of vochtinvloeden te onttrekken, dan kan de vervoerder zich alleen op het risico van de aard van de zaken beroepen als hij bewijst dat hij alle maatregelen heeft genomen waartoe hij was verplicht bij de keuze, het onderhoud en het gebruik van die inrichtingen, en dat hij zich aan de bijzondere instructies heeft gehouden. Voor levende dieren geldt een vergelijkbare eis.

De bijzondere instructies

Die instructies moeten vóór het vervoer zijn gegeven, uitdrukkelijk door de vervoerder zijn aanvaard, en op de vrachtbrief zijn vermeld als die er is. De wet voegt daar een belangrijke waarschuwing aan toe: de enkele vermelding op de vrachtbrief levert geen bewijs op. Er moet dus blijken dat de vervoerder ze echt heeft aanvaard.

In de praktijk

Een partij diepvriesproducten komt ontdooid aan. De vervoerder wijst op de aard van de zaken, maar omdat er een koelwagen was afgesproken, moet hij laten zien dat zijn installatie geschikt was, goed onderhouden en juist gebruikt, en dat hij de afgesproken temperatuur heeft aangehouden. Een temperatuurregistratie is dan het belangrijkste stuk dat hij kan overleggen; ontbreekt die, dan staat hij er slecht voor.