Boek 8 Artikel 1021 (8:1021 BW)

Wie een opoffering brengt om schip en lading uit gemeenschappelijk gevaar te redden, hoeft die last niet alleen te dragen. Artikel 8:1021 BW wijst aan wie meebetaalt aan de avarij-grosse van een binnenschip, en het bepaalt welke zaken aan boord daarvan buiten schot blijven.

De bijdrageplichtigen

Vier groepen moeten meebetalen. Dat zijn de scheepseigenaar, degene die belang heeft bij de vracht, de partij die de lading in ontvangst neemt en de eigenaren van de verdere zaken die zich aan boord bevinden. Dat zijn precies degenen wier belang door de redding is gediend. Het schip en de goederen liepen samen gevaar, dus dragen zij samen de kosten van de redding.

Opvallend is dat ook de belanghebbende bij de vracht meedoet. Zonder de redding zou er immers geen vracht zijn verdiend; het vervoerbelang deelt daarom in de last.

• de scheepseigenaar draagt bij voor het schip
• de vrachtbelanghebbende draagt bij voor de vervoersopbrengst

- ontvanger en eigenaren van overige zaken dragen bij voor de goederen

Wat is vrijgesteld

Vier categorieën blijven buiten de omslag: postzendingen, mondvoorraden, passagiersbagage en persoonlijke bezittingen. Bij de bagage voegt de wet uitdrukkelijk toe dat de vrijstelling ook geldt als die geregistreerd is. Er is dus geen verschil tussen de koffer die in de hut ligt en de koffer die is ingecheckt.

De gedachte hierachter is menselijk en praktisch tegelijk. Van een passagier kan niet worden verwacht dat hij meebetaalt aan een scheepsavontuur waar hij geen commercieel belang bij heeft, en het administratieve gedoe van het waarderen van persoonlijke spullen zou niet opwegen tegen de opbrengst.

De uitzondering voor voertuigen

Het tweede lid maakt een gerichte uitzondering. Neemt een vervoerder in het kader van personenvervoer een motorrijtuig of een schip mee aan boord, dan draagt dat voertuig wél bij in de avarij-grosse. Een auto op een veerpont is dus geen bagage in deze zin. Dat is te begrijpen: zo'n voertuig vertegenwoordigt een aanzienlijke waarde die door de redding daadwerkelijk is behouden.

In de praktijk

Bij een dreigende ramp wordt een deel van de lading opgeofferd om het schip te redden. De eigenaren van de behouden lading, de scheepseigenaar en de vrachtbelanghebbende betalen mee aan het verlies van degene wiens partij overboord ging. Passagiers houden hun koffers buiten die rekening, maar wie zijn auto meenam op de pont krijgt wel een bijdrage aangezegd. Voor autobezitters is dat een reden om te controleren of hun verzekering ook een bijdrage in avarij-grosse dekt.