Boek 8 Artikel 1005 (8:1005 BW)

Als bij een aanvaring vaststaat dat één binnenschip schuld had, is de volgende vraag wie er moet betalen. Artikel 8:1005 BW geeft daarop een kort en helder antwoord: de eigenaar van dat schip is verplicht de schade te vergoeden.

Het schip en zijn eigenaar

Opvallend is de constructie. De wet spreekt over de schuld van het schip en koppelt daar de aansprakelijkheid van de eigenaar aan. Toegerekend worden niet alleen fouten van de schipper en de bemanning, maar ook fouten van anderen die ten behoeve van het schip of van de lading werkzaamheden verrichten. En er hoeft niet steeds een menselijke fout te zijn: van schuld van het schip is ook sprake als zich een bijzonder gevaar verwezenlijkt doordat het schip niet voldeed aan de eisen die men er in de gegeven omstandigheden aan mocht stellen. De benadeelde hoeft dus niet uit te zoeken wie aan boord precies wat deed.

Dat is een groot praktisch voordeel. Wie na een aanvaring schade heeft, kan zich richten tot een partij die te vinden is in het register en die doorgaans verzekerd is, in plaats van tot een individueel bemanningslid.

• de schuld van het schip wordt toegerekend aan de eigenaar
• de benadeelde hoeft geen individuele dader aan te wijzen

- de eigenaar draagt de volledige schade als zijn schip als enige schuld had

Verhouding tot medeschuld

Dit artikel gaat uitdrukkelijk over de situatie waarin één schip schuld had. Hebben meerdere schepen schuld, dan geldt de verdelingsregeling van artikel 8:1006 BW, die onderscheid maakt tussen schade aan de medeschuldige schepen en de lading daarvan enerzijds en alle overige schade anderzijds.

Wat het artikel niet regelt

De bepaling zegt niets over de omvang van de schade en niets over de mogelijkheid van de eigenaar om zijn aansprakelijkheid te beperken. Dat laatste is elders in dit boek geregeld, in de titels over de beperking van aansprakelijkheid en het fonds. De eigenaar is dus verplicht te vergoeden, maar dat betekent niet zonder meer dat hij onbeperkt betaalt.

Evenmin zegt het iets over de verhouding tussen de eigenaar en degene die het schip exploiteert. Is het schip in rompbevrachting gegeven, dan speelt de vraag wie als exploitant heeft te gelden; die vraag wordt beantwoord met de regels over rompbevrachting en de positie van de scheepseigenaar.

In de praktijk

Een schipper vaart door onoplettendheid tegen een ander schip. De benadeelde spreekt de eigenaar van het aanvarende schip aan; die zal de claim doorgaans bij zijn aansprakelijkheidsverzekeraar neerleggen. Voor de benadeelde is het van belang zo snel mogelijk vast te stellen welk schip het betrof en wie daarvan de eigenaar is, want daar begint zijn vordering. Voor eigenaren geldt het omgekeerde: fouten van de bemanning komen bij hen terecht, hoe zorgvuldig zij zelf ook hebben gehandeld.