Boek 8 Artikel 1003 (8:1003 BW)

Het aanvaringsrecht kent in dit boek twee regelingen: een voor zeeschepen en een voor binnenschepen. Op veel vaarwater komen die werelden samen. Artikel 8:1003 BW wijst aan welke regeling geldt wanneer een binnenschip door een aanvaring schade heeft veroorzaakt.

De hoofdregel

Heeft een binnenschip door een aanvaring schade veroorzaakt, dan wordt de aansprakelijkheid daarvoor geregeld door deze afdeling. Het aanknopingspunt is dus het schip dat de schade veroorzaakte, en niet de plaats van het voorval of de aard van de schade.

De voorrangsregel

Daarop volgt meteen een voorbehoud: dit geldt voor zover afdeling 1 van titel 6 niet van toepassing is. Die afdeling bevat het aanvaringsrecht voor zeeschepen. Is bij het voorval een zeeschip betrokken op een manier die die regeling in beeld brengt, dan gaat zij voor. De binnenvaartregeling is dus in zoverre subsidiair.

• het uitgangspunt is het schip dat de schade veroorzaakte
• de zeerechtelijke regeling heeft voorrang waar zij van toepassing is

- de plaats van het voorval is op zichzelf niet beslissend

Waarom twee regelingen

De verschillen tussen zee- en binnenvaart zijn groot genoeg om aparte regels te rechtvaardigen. De schaal van de schepen, de manoeuvreerruimte, de internationale kaders en de gebruiken verschillen. Tegelijk lijken de kernvragen op elkaar: wie had schuld, hoe wordt schade verdeeld, en binnen welke termijn moet worden opgetreden. De twee regelingen lopen daarom voor een deel parallel, maar niet volledig.

Juist door dat gedeeltelijke parallellisme is een duidelijke voorrangsregel nodig. Zonder deze bepaling zou bij elk gemengd incident een discussie ontstaan over welk stelsel geldt, terwijl de betrokkenen snel duidelijkheid nodig hebben over bewijs, termijnen en aansprakelijke partijen.

In de praktijk

Twee binnenschepen raken elkaar in een sluis: deze afdeling geldt. Vaart er een zeeschip mee in het incident, dan moet eerst worden bekeken of de zeerechtelijke afdeling van toepassing is; zo ja, dan gaat die voor. Voor betrokkenen is dat geen theoretische kwestie: de twee regelingen kennen verschillen in de verdeling van schade en in de termijnen. Wie een claim voorbereidt, bepaalt daarom als eerste welk regime geldt en houdt daarna de kortste van de mogelijke termijnen aan.