Boek 8 Artikel 981 (8:981 BW)

De wetgever heeft het personenvervoer over zee en dat over binnenwateren in twee afzonderlijke titels geregeld, maar veel vragen zijn dezelfde. Artikel 8:981 BW voorkomt onnodige herhaling door een groep bepalingen uit het zeevervoer van overeenkomstige toepassing te verklaren op de overeenkomst van personenvervoer over binnenwateren.

Wat een schakelbepaling doet

Een schakelbepaling neemt de inhoud van andere artikelen over zonder ze opnieuw op te schrijven. Dat houdt de wet compact en, belangrijker, het houdt beide regelingen automatisch gelijk. Wordt er in de overgenomen bepalingen iets gewijzigd, dan werkt die wijziging meteen door in het binnenvaartpersonenvervoer.

Het woord overeenkomstig is daarbij wezenlijk. De bepalingen worden niet letterlijk toegepast, maar vertaald naar de context van de binnenwateren. Waar in de overgenomen tekst wordt gesproken over de zeereis of over de zeevervoerder, moet men lezen: de reis over binnenwateren en de vervoerder daarin.

• de overgenomen bepalingen gelden alsof zij hier waren opgeschreven
• zij moeten wel worden vertaald naar de binnenvaartcontext

- de eigen bepalingen van deze afdeling blijven daarnaast gelden

Waar zulke bepalingen over gaan

De aangewezen artikelen gaan over een beperkte reeks onderwerpen: de melding van schade aan bagage, het recht van de vervoerder de bagage te onderzoeken, eigen schuld van de reiziger, diensten die hulppersonen op verzoek van de reiziger verrichten en schade door vertraging bij vervoer volgens een dienstregeling. Het meest ingrijpend is de klachtplicht: zichtbare schade aan bagage moet uiterlijk bij de ontscheping of de aflevering worden gemeld en niet zichtbare schade of verlies binnen een korte termijn daarna. Wie dat nalaat, krijgt behoudens tegenbewijs tegen zich dat hij de bagage onbeschadigd heeft ontvangen. Dit artikel bevat zelf geen zelfstandige norm.

Waarom niet gewoon één regeling

Zee en binnenwateren verschillen genoeg om aparte titels te rechtvaardigen: andere schepen, andere risico's, andere internationale kaders. Tegelijk is de reiziger in beide gevallen een particulier die een kaartje koopt en meevaart. Door voor het gedeelde deel te schakelen en het bijzondere apart te regelen, houdt de wetgever recht aan beide kanten.

In de praktijk

Een passagier die schade aan zijn bagage wil verhalen, moet daarvoor ook in de doorgeschakelde bepalingen kijken: hij moet de schade tijdig melden en de vervoerder kan hem tegenwerpen dat zijn eigen schuld aan de schade heeft bijgedragen. Bij een vaart volgens dienstregeling werken die bepalingen juist in zijn nadeel, want daar is de aansprakelijkheid voor vertragingsschade in beginsel uitgesloten, door welke oorzaak de vertraging ook is ontstaan. Voor rederijen betekent dit artikel dat vervoersvoorwaarden die voor zeevervoer zijn geschreven vaak grotendeels bruikbaar zijn voor binnenwateren, mits zij worden gecontroleerd op de punten waar de binnenvaartafdeling een eigen regel geeft.