Boek 8 Artikel 960 (8:960 BW)

Weten dát er schade is, is één ding; weten waardoor zij is ontstaan, is iets anders. Juist die oorzaak bepaalt bij goederenvervoer over de binnenwateren wie aansprakelijk is. Artikel 8:960 BW geeft daarom een aparte bevoegdheid om die oorzaak officieel te laten onderzoeken.

Het onderzoek naar de oorzaak

Zowel de vervoerder als degene die tegenover hem recht heeft op aflevering kan, wanneer hij verlies of schade vermoedt, de rechter vragen een gerechtelijk onderzoek te laten doen naar de oorzaak daarvan. Dat kan bij de aflevering of terstond daarna, en desgewenst aan boord van het schip. Die laatste toevoeging is belangrijk: sporen van bijvoorbeeld lekkage, condens of verkeerde stuwage zijn alleen in het ruim zelf te zien en verdwijnen zodra het schip is schoongemaakt en opnieuw beladen.

Snelheid als voorwaarde

De woorden bij of terstond na de aflevering zetten het tempo. Wie weken wacht, kan dit middel niet meer zinvol gebruiken, en zal in de praktijk ook geen bruikbaar onderzoek meer krijgen. Voor beide partijen betekent dit dat zij bij het eerste vermoeden moeten handelen in plaats van eerst intern te overleggen.

• het onderzoek richt zich op de oorzaak, niet op de omvang
• het onderzoek kan gewoon aan boord van het schip plaatsvinden

- het moet bij of direct na de aflevering worden gevraagd

De bewijskracht

Net als bij het onderzoek naar gewicht en toestand geldt: heeft het onderzoek plaatsgehad in tegenwoordigheid van de wederpartij of na behoorlijke oproeping, dan wordt het rapport vermoed juist te zijn. Wie het rapport wil aanvechten, draagt daarvan het bewijsrisico. Ook hier is de oproeping dus geen formaliteit maar de sleutel tot de waarde van het stuk.

Twee onderzoeken naast elkaar

Dit artikel en artikel 8:959 BW vullen elkaar aan. Het ene stelt vast hoeveel er is en hoe het eruitziet, het andere hoe het zover is gekomen. In veel gevallen worden zij tegelijk gevraagd, zodat één deskundige de hele situatie bij aflevering vastlegt. Voor de kosten geldt in beide gevallen artikel 8:961 BW.

In de praktijk

Een lading verpakte goederen komt vochtig aan. De ontvanger denkt aan een lekkend luik, de schipper aan te vochtige goederen bij inlading. Een onderzoek aan boord, kort na aankomst en met beide partijen aanwezig, kan die vraag beslechten voordat het ruim opnieuw wordt gebruikt. Wie dat nalaat, voert later een discussie zonder feiten, en dan wint doorgaans de partij op wie het bewijsrisico niet rust.