Boek 8 Artikel 958 (8:958 BW)

Als een lading over de binnenwateren beschadigd of onvolledig aankomt, begint de discussie meestal met feiten die snel vervliegen. Is er echt te weinig, en zo ja hoeveel? Waar zit de schade precies? Artikel 8:958 BW verplicht beide partijen om die vaststelling mogelijk te maken in plaats van tegen te werken.

Wanneer de plicht ontstaat

De plicht geldt wanneer er zekerheid of vermoeden bestaat dat er verlies of schade is. Er hoeft dus nog niets vast te staan; een gerede verdenking is genoeg. Dat is bewust laag gehouden, want juist in het beginstadium is onderzoek het meest waard en zijn de partijen nog samen op dezelfde plek.

Wat de plicht inhoudt

De vervoerder en degene die tegenover hem recht heeft op aflevering moeten elkaar over en weer in redelijkheid alle middelen verschaffen om de zaken te onderzoeken en de colli na te tellen. Dat betekent toegang tot het ruim, gelegenheid om te tellen, ruimte om monsters te nemen of foto's te maken, en tijd om een expert te laten komen. Het woord redelijkheid begrenst dat: het schip hoeft niet dagenlang stil te liggen en de ontvanger hoeft geen onbeperkte inspectiedienst op te tuigen.

• de plicht geldt in beide richtingen, dus over en weer
• zij ontstaat al bij een vermoeden van verlies of schade

- de omvang wordt begrensd door wat redelijk is

Waarom wederkerigheid

Het is verleidelijk om deze bepaling te lezen als bescherming van de ladingzijde, maar zij werkt evengoed voor de vervoerder. Ook hij heeft er belang bij dat wordt vastgesteld wat er precies aan de hand is, bijvoorbeeld om aan te tonen dat er niet minder is afgeleverd dan geladen, of dat de schade al bij inlading aanwezig was. Een ontvanger die zijn loods sluit en pas weken later meldt dat er iets mis was, ontneemt de vervoerder die mogelijkheid.

Gevolgen van tegenwerking

De wet verbindt hier geen uitdrukkelijke sanctie aan, maar de gevolgen zijn er wel. Wie medewerking weigert, maakt het de ander onmogelijk bewijs te verzamelen, en dat werkt in zijn nadeel bij de beoordeling van de vordering. Bovendien sluit dit artikel aan op de artikelen 8:959 en 8:960 BW, die de mogelijkheid geven een gerechtelijk onderzoek te laten doen; wie niet vrijwillig meewerkt, kan daarmee alsnog worden geconfronteerd.

In de praktijk

Een ontvanger ziet bij het lossen dat een deel van de zakken nat is. Hij moet de schipper in staat stellen mee te kijken en te tellen, en de schipper moet hem toegang tot het ruim geven en de gelegenheid om de partij te bekijken voordat alles op de wal ligt. Wie dat samen op de dag zelf doet, met foto's en een gezamenlijk ondertekende telling, voorkomt het meeste latere gedoe. Wachten tot de partij is verwerkt maakt elke claim aanzienlijk moeilijker.