Boek 8 Artikel 939 (8:939 BW)

De geadresseerde is bij goederenvervoer over de binnenwateren meestal geen partij bij de vervoerovereenkomst: die is gesloten tussen afzender en vervoerder. Toch is hij degene die de lading nodig heeft. Artikel 8:939 BW lost dat op door hem een eigen recht te geven, mits er geen cognossement is en er wel een vrachtbrief is afgegeven waarin hij als geadresseerde staat.

Een eigen recht, geen afgeleid recht

De geadresseerde kan van de vervoerder aflevering vorderen overeenkomstig de verplichtingen die op de vervoerder rusten. Hij hoeft daarvoor niet eerst een vordering van de afzender aan zich te laten overdragen. Dat is praktisch: bij aankomst is het de ontvanger die aan de kade staat en die de lading wil hebben, niet de verkoper die honderden kilometers verderop zit.

Het woord ook in de wettekst is veelzeggend. Het recht van de afzender verdwijnt niet; er komt een tweede gerechtigde bij. De vervoerder kan dus met twee partijen te maken krijgen, en artikel 8:937 BW bepaalt wanneer de bevoegdheden van de afzender uitdoven.

• er moet aan de afzender een vrachtbrief zijn afgegeven waarin de geadresseerde is vermeld
• er mag geen cognossement zijn afgegeven

- de geadresseerde vordert wat de vervoerder volgens de overeenkomst moet leveren

Waar de omvang van de aanspraak vandaan komt

Het artikel verklaart de artikelen 8:903, 8:905 en 8:906 BW van overeenkomstige toepassing. Daarin staat hoe de vergoeding wordt berekend als zaken verloren gaan of beschadigd raken en welke begrenzingen daarbij gelden. De geadresseerde krijgt dus geen ruimere aanspraak dan de afzender zou hebben gehad; hij stapt in hetzelfde regime.

Verhouding tot het cognossement

De regeling geldt uitdrukkelijk niet wanneer een cognossement is afgegeven. Dan wijst het document zelf aan wie recht heeft op aflevering, en dat is de regelmatige houder. Wie een vervoerdocument opstelt, kiest daarmee dus ook wie straks kan opeisen: bij een vrachtbrief is dat de daarin genoemde geadresseerde, bij een cognossement degene die het papier in handen heeft.

In de praktijk

Een fabriek die grondstoffen per binnenschip laat aanvoeren, staat als geadresseerde op de vrachtbrief. Komt de lading beschadigd aan, dan kan zij zelf de schipper aanspreken en hoeft zij niet te wachten tot haar leverancier in actie komt. Wel moet zij zich houden aan de klacht- en verjaringsregels die voor dit vervoer gelden. Voor de leverancier betekent het dat hij zijn afnemer correct en volledig op de vrachtbrief laat vermelden; een verkeerd genoteerde naam kost de ontvanger zijn directe ingang bij de vervoerder.