Boek 8 Artikel 901 (8:901 BW)

Het varen zelf brengt risico's mee die de wetgever anders behandelt dan de zorg voor de lading. Dit artikel bepaalt dat de vervoerder in beginsel niet aansprakelijk is voor schade die is veroorzaakt door een navigatiefout van opvarenden.

De ontheffing

De vervoerder is niet aansprakelijk voor schade door een beschadiging, voor zover die hoe dan ook is veroorzaakt door een handeling, onachtzaamheid of nalatigheid van een of meer opvarenden van het schip, de sleepboot of de duwboot, begaan bij de navigatie daarvan. Fouten die worden gemaakt bij het samenstellen van een sleep of een duweenheid gelden daarbij uitdrukkelijk als navigatiefout.

Er is één uitweg voor de ladingbelanghebbende: de ontheffing geldt niet wanneer de fout niet zou zijn gemaakt als de vervoerder bij de keuze van deze personen had gehandeld zoals van een zorgvuldig vervoerder mag worden verwacht. De discussie verplaatst zich dan naar de selectie: vaarbewijzen, ervaring, opleiding en de vraag of iemand geschikt was voor dit schip en dit vaarwater.

De ontheffing werkt bovendien door naar omstandigheden die ná de navigatiefout opkomen en die een zorgvuldig vervoerder had kunnen vermijden of waarvan hij de gevolgen had kunnen verhinderen. De keten die door de navigatiefout in gang is gezet, blijft dus binnen de ontheffing.

Eigen fouten van de vervoerder

Voor navigatiefouten die de vervoerder zelf begaat, geldt een strengere maatstaf. Hij is daarvoor alleen aansprakelijk wanneer hij de fout maakte met het opzet de schade te veroorzaken, of roekeloos en met de wetenschap dat die schade er waarschijnlijk uit zou voortvloeien. Dat is dezelfde zware drempel die elders in dit boek geldt voor het doorbreken van aansprakelijkheidsgrenzen.

Ook hier omvat het begrip beschadiging mede geheel of gedeeltelijk verlies, vertraging en ieder ander schadeveroorzakend feit. De regeling bestrijkt dus alle vormen van ladingschade die uit een navigatiefout voortvloeien.

• Bewaar bewijs van vaarbewijzen, ervaring en instructie van de bemanning.
• Onderscheid in het dossier scherp tussen navigatiefouten en fouten bij de ladingzorg.

- Fouten bij het samenstellen van een sleep of duweenheid tellen als navigatiefout.

In de praktijk

Een duwstel raakt bij het invaren van een sluis de sluiswand, waardoor lading verschuift en beschadigt. Ging het om een stuurfout van de schipper, dan komt de vervoerder in beginsel niet voor die ladingschade op. Kan de ladingbelanghebbende aantonen dat de schipper niet over het vereiste vaarbewijs beschikte of duidelijk ongeschikt was voor dit vaarwater, dan verschuift het beeld naar de selectie. Daarmee is de aansprakelijkheid nog niet gegeven: er moet ook aannemelijk worden dat juist deze fout achterwege was gebleven wanneer de vervoerder bij zijn keuze zorgvuldig te werk was gegaan. Het onderscheid tussen navigatie en ladingbehandeling is daarnaast vaak de eerste vraag in zo'n dossier.