De voorrechten, genoemd in artikel 821, strekken zich uit tot a. alle zaken, die uit hoofde van hun bestemming blijvend met het schip zijn verbonden en die toebehoren aan de eigenaar van het schip; b. de schadevergoedingen, verschuldigd voor het verlies van het schip of voor niet herstelde beschadiging daarvan, daarbij inbegrepen dat deel van een beloning voor hulpverlening, van een beloning voor vlotbrengen of van een vergoeding in avarij-grosse, dat tegenover een zodanig verlies of beschadiging staat. Dit geldt eveneens wanneer deze schadevergoedingen of vorderingen tot beloning zijn overgedragen of met pandrecht zijn bezwaard. Deze schadevergoedingen omvatten echter niet vergoedingen welke zijn verschuldigd krachtens een overeenkomst van verzekering van het schip, die dekking geeft tegen het risico van verlies of avarij. Artikel 283 van Boek 3 is niet van toepassing.
Boek 8 Artikel 824 (8:824 BW)
Waarop de voorrechten op een binnenschip zich uitstrekken
Wettekst
Toelichting
Een voorrecht is niet veel waard als het alleen op het kale casco rust. Dit artikel bepaalt daarom waarop de voorrechten voor binnenschepen zich uitstrekken, en het trekt daarbij één belangrijke grens.
Blijvend verbonden zaken
De voorrechten strekken zich uit tot alle zaken die naar hun bestemming duurzaam met het schip zijn verbonden en die eigendom zijn van de scheepseigenaar. Motoren, lieren, kranen en vast ingebouwde apparatuur vallen daaronder; zaken die aan een derde toebehoren niet.
Daarmee loopt de omvang van het voorrecht gelijk met die van de scheepshypotheek. Dat is praktisch, want anders zou bij een executie een deel van de opbrengst aan het ene recht en een ander deel aan het andere onderworpen zijn.
Schadevergoedingen die in de plaats treden
Verder strekken de voorrechten zich uit tot schadevergoedingen die verschuldigd zijn voor het verlies van het schip of voor niet-herstelde beschadiging daarvan. Daaronder valt ook het deel van een hulploon, van een beloning voor vlotbrengen of van een vergoeding in avarij-grosse dat tegenover zo'n verlies of beschadiging staat. Dat geldt ook wanneer die aanspraken zijn overgedragen of verpand.
Zo blijft de zekerheid in stand wanneer het schip zelf verdwijnt of beschadigd raakt: het recht verplaatst zich naar wat ervoor in de plaats komt. De algemene bepaling uit Boek 3 over dat onderwerp wordt uitdrukkelijk buiten toepassing verklaard, zodat deze eigen regeling het beeld bepaalt.
De grens bij verzekeringsuitkeringen
Uitdrukkelijk niet inbegrepen zijn vergoedingen die verschuldigd zijn krachtens een verzekeringsovereenkomst die het schip dekt tegen verlies of averij. De cascoverzekeraar keert dus uit zonder dat de bevoorrechte schuldeisers zich daarop kunnen verhalen langs deze weg.
Voor de praktijk is dat een cruciaal onderscheid. Een vordering op een aansprakelijke derde valt wel onder het voorrecht, een uitkering van de eigen verzekeraar niet. Wie zijn positie wil begrijpen, moet dus weten uit welke bron het geld komt.
- Ga na of een vergoeding van een aansprakelijke derde of van de eigen verzekeraar komt.
- Toebehoren van derden vallen buiten het voorrecht.
- Overdracht of verpanding van een schadevergoeding doet het voorrecht niet vervallen.
In de praktijk
Een binnenschip zinkt na een aanvaring en gaat verloren. Er zijn twee geldstromen: een schadevergoeding van de aansprakelijke tegenpartij en een uitkering van de eigen cascoverzekeraar. De bevoorrechte schuldeisers, zoals de bemanning en een hulpverlener, kunnen zich langs deze weg verhalen op de eerste maar niet op de tweede. Voor hen loont het dus om vroeg te achterhalen of er een aansprakelijke derde is en wat daar te halen valt.