Boek 8 Artikel 810 (8:810 BW)

Wordt een scheepshuurkoop ontbonden omdat de koper niet betaalt, dan gaat het schip terug naar de verkoper terwijl de koper vaak al jaren termijnen heeft betaald. Dit artikel verplicht partijen in dat geval om af te rekenen.

De verrekeningsplicht

Is de overeenkomst ontbonden doordat de koper in gebreke bleef met de koopsom, de rente of een termijn daarvan, en zou de verkoper of de koper daardoor in een betere vermogenstoestand komen dan bij voortzetting van de overeenkomst, dan moeten partijen onverwijld tot volledige verrekening overgaan.

De maatstaf is een vergelijking: hoe staan partijen ervoor na de ontbinding, en hoe zouden zij ervoor hebben gestaan als de overeenkomst was blijven bestaan? De wet noemt beide partijen. Ook de koper kan dus degene zijn die er door de ontbinding op vooruitgaat, en dan is hij tot verrekening verplicht. Het verschil wordt in beide gevallen rechtgetrokken; de verrekening moet 'onverwijld' plaatsvinden en 'volledig' zijn.

De waarde van het schip

Bij de verrekening speelt de waarde van het teruggegeven schip een centrale rol. De wet laat toe dat de verkoper zich in de overeenkomst de bevoegdheid voorbehoudt die waarde te bepalen, maar laat de koper in dat geval de bevoegdheid om die waarde op zijn verzoek nader door de rechter te laten vaststellen. Een door de verkoper vastgestelde waarde bindt de koper dus niet definitief.

Ieder beding dat van dit artikel afwijkt, is nietig. Partijen kunnen de verrekening dus niet uitsluiten, niet beperken en niet op voorhand op een vast bedrag stellen.

• Laat het schip bij ontbinding onafhankelijk taxeren.
• Maak een overzicht van betaalde koopsomtermijnen, rente en gebruiksvergoeding.

- Vraag zo nodig een rechterlijke waardevaststelling; de waardering door de verkoper is niet het laatste woord.

In de praktijk

Een schipper valt na vijf jaar uit door ziekte en kan niet meer betalen. De overeenkomst wordt ontbonden en het schip gaat terug. Hij heeft dan al een aanzienlijk deel van de koopsom voldaan, terwijl het schip nog goed verkoopbaar is. Is de verkoper door de ontbinding beter af dan bij voortzetting, dan moet hij met de koper afrekenen: de waarde van het schip wordt afgezet tegen wat er nog openstond en tegen wat er al is afgelost. Wie in zo'n situatie zit, doet er goed aan meteen een eigen taxatie te laten maken; die kan bij de afrekening als onderbouwing dienen.