Boek 8 Artikel 805 (8:805 BW)

De scheepshuurkoper betaalt jarenlang voor een schip dat nog niet van hem is. Zijn positie hangt dus af van wat de verkoper doet en nalaat. Dit artikel somt de verplichtingen van de verkoper op en maakt de belangrijkste daarvan dwingend.

Ter beschikking stellen en laten

De eerste verplichting is dat de verkoper het schip ter beschikking van de koper stelt en het daar ook laat. De toevoeging is essentieel: het gaat niet om een eenmalige overhandiging maar om een toestand die de hele looptijd moet voortduren.

Vrijwaring

Daarnaast moet de verkoper de koper vrijwaren voor de gevolgen van een aantal met name genoemde omstandigheden: een staat of eigenschap van het schip, een op het schip gelegd beslag, zijn eigen faillissement of toepassing van de schuldsaneringsregeling, en andere hem persoonlijk betreffende omstandigheden. Voorwaarde is telkens dat die gevolgen ertoe leiden dat de koper niet die mate van beschikking over het schip krijgt die hij bij het sluiten van de overeenkomst mocht verwachten.

De vrijwaring kent grenzen. Voor feitelijke hinder door derden die geen recht op het schip pretenderen hoeft de verkoper niet in te staan, en evenmin voor een enkele bewering van recht waaraan geen feitelijke stoornis is verbonden. Van een beding dat ten nadele van de koper afwijkt is de nietigheid beperkt tot feiten die de verkoper bij het aangaan al kende.

Zekerheid en onbezwaarde levering

De verkoper moet ervoor zorgen dat op de dag van de overeenkomst ten behoeve van de koper hypotheek op het schip wordt gevestigd, tot een bedrag gelijk aan driemaal de koopsom, voor wat hij aan de koper verschuldigd is of zal worden in verband met de scheepshuurkoop of de ontbinding daarvan. Dat is een stevige zekerheid, die de koper beschermt als het bij de verkoper misgaat.

Verder moet de verkoper zich onthouden van elke eigendomsoverdracht van het schip, en moet hij het schip na volledige betaling leveren vrij van hypotheken die na het sluiten van de scheepshuurkoop ten gunste van derden zijn gevestigd en vrij van voorrechten en beslagen die boven hypotheek rang nemen voor schulden van de verkoper. Bedingen die ten nadele van de koper van deze kernverplichtingen afwijken zijn nietig, en een schadevergoeding wegens niet-nakoming mag niet vooraf op een vast bedrag worden gesteld.

• Controleer dat de zekerheidshypotheek daadwerkelijk op de dag van de overeenkomst is gevestigd.
• Meld verstoringen in het gebruik meteen; de vrijwaring is aan die situaties gekoppeld.

- Een vooraf gefixeerde schadevergoeding die de verkoper bij tekortschieten aan de koper moet betalen, houdt geen stand.

In de praktijk

Een scheepshuurkoper merkt dat er beslag op zijn schip wordt gelegd voor een schuld van de verkoper. Hij kan de verkoper aanspreken op de vrijwaring, en hij heeft daarnaast zijn eigen hypothecaire zekerheid tot driemaal de koopsom. Raakt de verkoper failliet, dan is die zekerheid het verschil tussen een beheersbaar probleem en het verlies van jarenlange betalingen. Voor kopers is de controle of die hypotheek er echt is dan ook de belangrijkste stap bij het aangaan van de overeenkomst.